پایگاه خبری 3 استان شمالی کشور
پایگاه خبری 3 استان شمالی کشور
پایگاه خبری 3 استان شمالی کشور
خبرگزاری مهر، گروه استانها:در شمال گلستان، جایی که آخرین ایستگاه ریلی ایران پیش از ورود به آسیای میانه قرار گرفته، منطقهای سالهاست نگاه کارشناسان، سرمایهگذاران و مدیران اقتصادی را به خود جلب کرده است؛ منطقه آزاد اینچهبرون. منطقهای که از همان روزهای نخست تصویب، بسیاری آن را دروازه ارتباط ایران با بازارهای اوراسیا، حلقه اتصال کریدورهای بینالمللی و فرصتی کمنظیر برای تغییر ساختار اقتصادی گلستان میدانستند.
با این حال، مسیر توسعه این منطقه هرگز هموار نبود. محدودیت منابع، کندی اجرای زیرساختها، معارضات، پیچیدگیهای اداری و نبود برخی الزامات قانونی، باعث شد منطقه آزاد اینچهبرون سالها بیشتر با ظرفیتهای بالقوهاش شناخته شود تا دستاوردهای عملیاتی.
امروز اما نشانههایی از تغییر دیده میشود؛ تغییری که نه در قالب یک پروژه، بلکه در مجموعهای از اقدامات همزمان در حوزه صنعت، زیرساخت، لجستیک، تجارت و خدمات شکل گرفته است. روندی که اگر با همین سرعت ادامه پیدا کند، میتواند جایگاه اینچهبرون را در اقتصاد گلستان و حتی اقتصاد ملی متحول کند.
آنچه بیش از هر چیز جلب توجه میکند، تغییر رویکرد از «مطالعه و برنامهریزی» به «اجرا» است. پروژههایی که سالها در مرحله طراحی یا تأمین اعتبار قرار داشتند، اکنون وارد فاز عملیاتی شدهاند و همین موضوع، نگاه فعالان اقتصادی را بار دیگر به این منطقه مرزی معطوف کرده است.
از آمادهسازی زیرساخت تا آغاز استقرار صنایع
هیچ منطقه آزادی بدون زیرساختهای پایدار، امکان جذب سرمایهگذار ندارد. تجربه مناطق آزاد در ایران و بسیاری از کشورهای جهان نشان داده است که سرمایه، پیش از هر چیز به دنبال امنیت، دسترسی و خدمات زیربنایی است.
در اینچهبرون نیز توسعه از همین نقطه آغاز شده است.
مدیرعامل منطقه آزاد اینچهبرون، معتقد است مهمترین مأموریت امروز این سازمان، آمادهسازی زیرساختهایی است که بتواند حضور سرمایهگذاران را تسهیل کند؛ از تأمین آب و برق گرفته تا گاز، فیبر نوری و راههای دسترسی.
حسن ملکحسینی در گفتگو با خبرنگار مهر میگوید: در حوزه آب، اجرای سه حلقه چاه و خط انتقال برای تأمین نیاز اولیه صنایع در دستور کار قرار گرفته است؛ دو حلقه چاه به بهرهبرداری رسیده و عملیات حلقه سوم نیز در مراحل پایانی قرار دارد. همزمان اجرای خط انتقال آب برای نخستین پهنه صنعتی دنبال میشود و در افق بلندمدت نیز انتقال پساب گرگان و استفاده از منابع پایدار، بهعنوان راهکار تأمین آب صنایع پیشبینی شده است.
وی ادامه می دهد: در بخش برق نیز پروژه انتقال انرژی از نیروگاه سیکل ترکیبی علیآباد، یکی از مهمترین طرحهایی است که آینده توسعه صنعتی منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد؛ پروژهای که ظرفیت نهایی آن به ۷۰۰ مگاوات میرسد و میتواند بخش مهمی از نیاز صنایع آینده منطقه را پاسخ دهد.
این مجموعه اقدامات نشان میدهد توسعه اینچهبرون، برخلاف برخی تجربههای گذشته، قرار نیست از ساختمانهای اداری یا پروژههای نمادین آغاز شود؛ بلکه زیرساختها در اولویت قرار گرفتهاند؛ همان حلقهای که سالها مانع اصلی ورود سرمایهگذاران به منطقه بود.
۴۰۰ هکتار؛ آغاز فصل جدید صنعت در گلستان
یکی دیگر از پروژههای مهم منطقه آزاد، آمادهسازی نخستین زون صنعتی به وسعت ۴۰۰ هکتار است؛ پهنهای که قرار است نخستین مجموعه صنایع تولیدی منطقه آزاد در آن مستقر شوند.
ملکحسینی با تأکید بر اینکه استقرار صنایع بر اساس مطالعات طرح جامع انجام میشود، میگوید: سیاست سازمان، جذب صنایع صادراتمحور است؛ صنایعی که علاوه بر ایجاد اشتغال، بتوانند از ظرفیت مرز، راهآهن و کریدورهای بینالمللی برای حضور در بازارهای هدف استفاده کنند.
این رویکرد، تفاوت مهمی با الگوهای سنتی توسعه صنعتی دارد. منطقه آزاد اینچهبرون تلاش میکند از همان ابتدا، استقرار واحدهای صنعتی را هدفمند و متناسب با مزیتهای منطقه پیش ببرد تا از شکلگیری صنایع پراکنده و فاقد پیوند با بازارهای صادراتی جلوگیری شود.
در واقع، آنچه برای مدیران منطقه اهمیت دارد، صرفاً واگذاری زمین نیست؛ بلکه ایجاد یک زنجیره صنعتی است که بتواند تولید، حملونقل، صادرات و تجارت را در کنار یکدیگر قرار دهد.
محصورسازی؛ پروژهای که فقط دیوار نیست
در نگاه اول، شاید اجرای فنس و دیوار پیرامون منطقه آزاد، یک پروژه عمرانی معمولی به نظر برسد؛ اما در عمل، این طرح یکی از مهمترین پیشنیازهای اجرایی شدن کامل قوانین مناطق آزاد به شمار میرود.
فاز نخست محصورسازی در محدوده چهار هزار هکتاری منطقه، اکنون به پیشرفت قابل توجهی رسیده و بخش عمده عملیات اجرایی آن به پایان رسیده است.
به گفته مدیرعامل منطقه آزاد، تکمیل این پروژه زمینه اجرای کامل ضوابط گمرکی، افزایش امنیت سرمایهگذاری و ساماندهی ورود و خروج کالا را فراهم خواهد کرد؛ موضوعی که برای فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران از اهمیت بالایی برخوردار است.
محصورسازی همچنین پیام دیگری نیز دارد؛ اینکه منطقه آزاد اینچهبرون در حال عبور از مرحله تثبیت حقوقی و ورود به مرحله بهرهبرداری عملیاتی است؛ مرحلهای که میتواند مسیر توسعه پروژههای بعدی را هموارتر کند.
از لجستیک تا تجارت؛ اینچهبرون در جستوجوی جایگاه منطقهای
اگر زیرساخت، نخستین گام توسعه یک منطقه آزاد باشد، لجستیک را باید قلب تپنده آن دانست؛ بخشی که تعیین میکند کالا با چه سرعت، هزینه و کیفیتی به مقصد برسد. اینچهبرون به واسطه قرار گرفتن در محل تلاقی خطوط ریلی، جادهای و مرز زمینی، از ابتدا با همین مزیت شناخته میشد؛ مزیتی که اکنون به تدریج در حال تبدیل شدن به یک ظرفیت عملیاتی است.
بر اساس آمار ارائهشده از سوی مدیرعامل منطقه آزاد اینچهبرون، حجم عملیات تخلیه و بارگیری کالا در مرکز لجستیک این منطقه از کمتر از ۴۰۰ هزار تن به بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن رسیده است؛ رشدی که نشان میدهد این مرکز به تدریج جایگاه خود را در شبکه حملونقل و ترانزیت کشور پیدا میکند.
این رشد تنها یک عدد نیست؛ بلکه بیانگر افزایش نقش اینچهبرون در زنجیره تأمین، حملونقل بینالمللی و مبادلات تجاری است. هرچه حجم جابهجایی کالا افزایش یابد، تقاضا برای خدمات حملونقل، انبارداری، بستهبندی، امور گمرکی و خدمات بازرگانی نیز بیشتر خواهد شد و همین موضوع، فرصتهای تازهای برای اشتغال و سرمایهگذاری ایجاد میکند.
در همین راستا، توسعه زیرساختهای لجستیکی نیز با سرعت دنبال میشود. احداث پایانه تخصصی کانتینری، ساخت شش انبار سرپوشیده با زیربنای حدود ۱۲ هزار مترمربع و دو سردخانه، بخشی از برنامهای است که قرار است زنجیره خدمات منطقه را کامل کند.
این زیرساختها بهویژه برای استان گلستان که یکی از قطبهای تولید محصولات کشاورزی کشور است، اهمیت دوچندان دارد. وجود سردخانهها و انبارهای استاندارد میتواند هزینههای نگهداری و حمل محصولات را کاهش دهد و زمینه حضور مؤثرتر تولیدکنندگان استان در بازارهای صادراتی را فراهم کند.
منطقه آزاد؛ فراتر از واردات خودرو
در سالهای اخیر، نام منطقه آزاد اینچهبرون بیش از هر چیز با واردات خودرو گره خورده است؛ موضوعی که هرچند توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد، اما از نگاه مدیران منطقه تنها بخشی از ظرفیتهای اقتصادی این مجموعه محسوب میشود.
ملکحسینی معتقد است واردات خودرو نباید هدف نهایی تلقی شود؛ بلکه باید آن را فرصتی برای شکلگیری شرکتهای بازرگانی، توسعه تجارت و تربیت نیروهای متخصص در حوزه بازرگانی بینالمللی دانست.
اکنون حدود ۵۰ شرکت واردکننده در منطقه آزاد اینچهبرون فعالیت میکنند و تاکنون صدها دستگاه خودرو وارد، ترخیص و پلاکگذاری شده است. اما اهمیت اصلی این روند، به گفته مدیرعامل منطقه، در شکلگیری شبکهای از شرکتهای تجاری، کارشناسان گمرکی، فعالان حملونقل و نیروهای متخصصی است که میتوانند در آینده، فعالیت خود را به سایر حوزههای تجارت خارجی نیز گسترش دهند.
به بیان دیگر، هر خودرو تنها یک کالای وارداتی نیست؛ بلکه حلقهای از زنجیرهای است که ثبت سفارش، حملونقل، ترخیص، امور گمرکی، خدمات مالی، بازاریابی و فروش را در بر میگیرد و میتواند به ارتقای دانش و تجربه تجارت بینالملل در استان منجر شود.
سرمایهگذاری در خدمات؛ حلقه مکمل توسعه
توسعه صنعتی و تجاری بدون ایجاد خدمات پشتیبان، دوام چندانی نخواهد داشت. از همین رو، احداث نخستین مجموعه تجاری، گردشگری و خدماتی منطقه آزاد اینچهبرون را میتوان یکی از پروژههای مکمل توسعه این منطقه دانست.
این پروژه که با سرمایهگذاری حدود هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان در زمینی بیش از ۱۰ هکتار اجرا میشود، قرار است مجموعهای از فضاهای تجاری، خدماتی، رفاهی، گردشگری، اداری و نمایشگاهی را در خود جای دهد.
اهمیت این طرح تنها در حجم سرمایهگذاری آن نیست؛ بلکه در نقشی است که میتواند در ارتقای کیفیت خدمات به سرمایهگذاران، بازرگانان، گردشگران و فعالان اقتصادی ایفا کند. تجربه بسیاری از مناطق آزاد موفق نشان میدهد که توسعه اقتصادی، بدون شکلگیری زیرساختهای خدماتی و رفاهی، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
جادهای که توسعه را به مقصد میرساند
با وجود همه پیشرفتها، توسعه اینچهبرون همچنان با یک مطالبه قدیمی گره خورده است؛ تکمیل محور دسترسی به منطقه آزاد.
ملکحسینی تأکید دارد که مسیر فعلی، پاسخگوی حجم تردد آینده نخواهد بود و با افزایش فعالیتهای صنعتی، تجاری و لجستیکی، ضرورت ایجاد یک محور استاندارد بیش از گذشته احساس میشود.
به گفته وی، اجرای این پروژه در حیطه وظایف دستگاههای ملی قرار دارد و تحقق آن نیازمند همراهی وزارت راه و شهرسازی و سایر نهادهای مسئول است.
این موضوع نشان میدهد که موفقیت منطقه آزاد اینچهبرون تنها به عملکرد سازمان منطقه آزاد وابسته نیست؛ بلکه همکاری دستگاههای خدماترسان در حوزههای راه، برق، آب، گاز و ارتباطات، شرط اصلی تحقق اهداف توسعهای خواهد بود.
اینچهبرون؛ از یک مرز تا یک فرصت ملی
منطقه آزاد اینچهبرون امروز در نقطهای قرار گرفته که میتواند مسیر آینده اقتصاد گلستان را تحت تأثیر قرار دهد. اجرای همزمان پروژههای صنعتی، لجستیکی، خدماتی و زیرساختی، نشان میدهد این منطقه از مرحله انتظار عبور کرده و وارد فاز اجرا شده است.
با این حال، آینده اینچهبرون بیش از هر چیز به استمرار این روند وابسته است. تکمیل زیرساختها، آغاز واگذاری زون صنعتی، بهرهبرداری از پروژههای لجستیکی، جذب سرمایهگذاران و رفع گرههای ارتباطی، عواملی هستند که میتوانند جایگاه این منطقه را در اقتصاد شمال کشور تثبیت کنند.
اگر این برنامهها طبق زمانبندی پیش برود، اینچهبرون دیگر تنها یک نقطه مرزی نخواهد بود؛ بلکه به یکی از مهمترین دروازههای تجارت ایران با کشورهای آسیای میانه و اوراسیا تبدیل میشود؛ منطقهای که میتواند سهم گلستان را از اقتصاد ملی افزایش دهد، فرصتهای تازهای برای اشتغال ایجاد کند و نام این استان را بیش از گذشته در نقشه تجارت و ترانزیت کشور برجسته سازد.
