دفاع حضرت امام حسن (ع) از جایگاه ولایت برابر جریان اموی

زهرا رجبی در گفت وگو با خبرنگار مهر با اشاره به مواجهه امام حسن مجتبی(ع) با جریان حاکم اموی اظهار کرد: مناظرات و گفت‌وگوهای کلامی آن حضرت با برخی چهره‌های سرشناس حکومت اموی، بخش مهمی از تاریخ سیاسی و اعتقادی صدر اسلام را تشکیل می‌دهد.

وی افزود: پس از صلح تحمیلی با معاویه، تلاش‌هایی برای کاهش نفوذ اجتماعی امام حسن(ع) و تخریب جایگاه ایشان در جامعه شکل گرفت، اما آن حضرت در مواضع مختلف از جایگاه اهل‌بیت(ع) دفاع و ماهیت جریان حاکم را برای مردم تبیین می‌کرد.

رجبی با اشاره به برخی مناظرات منقول در کتاب «الاحتجاج» بیان کرد: در این مناظرات، امام حسن(ع) با تکیه بر آیات قرآن، سنت پیامبر اکرم(ص) و شواهد تاریخی، مشروعیت ادعایی بنی‌امیه را به چالش کشید و بر حقانیت امیرالمؤمنین علی(ع) و اهل‌بیت پیامبر(ص) تأکید کرد.

شهادت امام حسن(ع) در روایت‌های تاریخی

این مدرس حوزه درباره شهادت امام مجتبی(ع) گفت: در منابع مختلف تاریخی و حدیثی، شهادت آن حضرت بر اثر مسمومیت گزارش شده است و در شماری از منابع، نقش معاویه در این ماجرا و ارتباط آن با جعده دختر اشعث بن قیس مطرح شده است.

وی ادامه داد: برخی گزارش‌ها نیز از نقش افراد دیگری در این واقعه سخن گفته‌اند و پژوهشگران با توجه به شرایط سیاسی آن دوره، مسئله جانشینی معاویه و زمینه‌سازی برای حکومت یزید را از جمله عوامل قابل بررسی در تحلیل تاریخی این رویداد دانسته‌اند.

مدینه در سوگ فرزند پیامبر(ص)

رجبی با اشاره به بازتاب رحلت امام حسن(ع) در جامعه مدینه اظهار کرد: گزارش‌های تاریخی از حضور گسترده مردم در مراسم تشییع آن حضرت حکایت دارد و پیکر امام حسن مجتبی(ع) سرانجام در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد.

وی افزود: در برخی منابع تاریخی اهل‌سنت نیز از رحلت حسن بن علی(ع) به عنوان یکی از مصائب بزرگ جامعه آن روز یاد شده و سوگ عمومی مردم مدینه مورد توجه قرار گرفته است.

ممانعت از دفن در جوار پیامبر(ص)

مدرس مدرسه علمیه تخصصی الزهرا(سلام‌الله‌علیها) ساری با اشاره به ماجرای دفن امام حسن(ع) گفت: بر اساس نقل‌های تاریخی، وصیت آن حضرت این بود که در صورت فراهم بودن شرایط، در جوار پیامبر اکرم(ص) دفن شود و اگر بیم درگیری وجود داشت، پیکر ایشان در بقیع و در کنار قبر حضرت فاطمه بنت اسد به خاک سپرده شود.

رجبی ادامه داد: پس از رحلت امام، اختلاف درباره محل دفن ایشان بالا گرفت و با مخالفت برخی افراد، امکان دفن در کنار پیامبر اکرم(ص) فراهم نشد. در برخی گزارش‌ها نیز از تیراندازی به تابوت آن حضرت سخن گفته شده است؛ در نهایت پیکر امام حسن مجتبی(ع) در بقیع آرام گرفت.

اختلاف تاریخی درباره روز شهادت

وی در پایان با اشاره به اختلاف منابع درباره تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) اظهار کرد: در منابع تاریخی، تاریخ‌های متفاوتی برای شهادت آن حضرت نقل شده است. در میان عالمان شیعه، روزهای هفتم، بیست‌وهشتم و روزهای پایانی ماه صفر گزارش شده و در بسیاری از منابع، بیست‌وهشتم صفر مورد توجه قرار گرفته است.

رجبی خاطرنشان کرد: تفاوت در نقل‌های تاریخی درباره تاریخ شهادت امام حسن(ع) در سنت‌های عزاداری مناطق مختلف نیز بازتاب یافته است؛ به‌گونه‌ای که بیست‌وهشتم صفر در ایران و هفتم صفر در برخی مناطق و حوزه‌های علمیه، از جمله در عراق، به عنوان روز شهادت آن حضرت گرامی داشته می‌شود.