مقتل شهیده نبوی‌نیا در رشت؛ مکانی که حافظه تاریخی یک نسل است

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: درمانگاه امام سجاد(ع) در رشت، که روزگاری پناهگاهی برای درمان بیماران بی‌بضاعت بود، اکنون به نمادی از رشادت و ایثار تبدیل شده است؛ نمادی که با خون شهیده «مرضیه نبوی‌نیا» عجین گشته و در حافظه تاریخی این دیار ثبت شده است.

در حملات تروریستی روز پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴، درمانگاه امام سجاد(ع) رشت در آتش فتنه آشوبگران مسلح طعمه حریق شد. در این حادثه دلخراش، مرضیه نبوی‌نیا، پرستار شجاع و مادر یک دختر ۵ ساله، که در حال خدمت‌رسانی به بیماران بود، پس از مداوا و کمک به خروج بیماران از ساختمان، در طبقات بالایی محبوس شد و در جریان آتش‌سوزی، زنده‌زنده در آتش سوخت و به مقام شهادت نائل آمد.

او در شب اغتشاشات، در ساعات منتهی به حمله حتی کودک زیر سرم خود را رها نکرد و تا آخرین لحظه به وظیفه انسانی‌اش وفادار ماند.

اکنون ماه‌ ها پس از آن واقعه تلخ، نگرانی‌هایی درباره سرنوشت زمین این درمانگاه مطرح شده است. شنیده‌ها حاکی از آن است که قرار است این زمین واگذار شده و در جای دیگری ساختمان جدیدی احداث گردد. این در حالی است که جمعی از فعالان فرهنگی، هنرمندان، مسئولان و اقشار مختلف مردم، خواستار ثبت و حفظ این مکان به عنوان یادمانی از شهادت این پرستار فداکار شدند.

آنان معتقدند که این زمین، تنها یک ملک نیست؛ بلکه «حافظه است، هویت است، فرهنگ است» و باید به عنوان «شهادتگاه» شهیده نبوی‌نیا، به نسل‌های آینده منتقل شود تا دختران و پسران این سرزمین بدانند چه عزیزانی با خون خود این خاک را آبیاری کرده‌اند.

چنان‌که یک فعال فرهنگی در یادداشتی برای خبرگزاری مهر نوشت: گاهی یک زمین، فقط زمین نیست؛ حافظه است، هویت است، فرهنگ است... درمانگاه امام سجاد(ع) در رشت، حالا دیگر فقط محل یک ساختمان سوخته نیست. آن‌جا با نام شهیده مرضیه نبوی‌نیا گره خورده است و این گره به این سادگی‌ها گسستنی نیست. متن یادداشت را از اینجا ببینید.

از سوی دیگر، متولیان امر بر نیاز به تأمین منابع مالی برای اهداف درمانی و خدماتی تأکید دارند و واگذاری این زمین را در چارچوب تأمین اعتبار برای طرح‌های موجه عنوان می‌کنند. اما مطالبه‌گران حفظ این شهادتگاه، با استناد به تجربه‌ های موفق مدیریتی در شرایط کمبود منابع، بر این باورند که با اراده، پیگیری و استفاده از ظرفیت‌هایی نظیر وقف و مشارکت مردمی، می‌توان هم زمین را حفظ و هم نیازهای مالی را تأمین کرد. آنان هشدار می‌دهند که هزینه از دست دادن این سرمایه فرهنگی و تاریخی، به‌مراتب سنگین‌تر از هر هزینه مالی خواهد بود.

یادمان شهیده نبوی نیا در رشت جانمایی می شود

یک منبع آگاه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به طرح واگذاری زمین در ورودی شهر رشت، اظهار کرد: این طرح برای احداث یک بیمارستان مجهز طراحی شده بود و پیشینه آن به قبل بازمی‌گردد و هیچ‌گونه ارتباطی با آتش‌سوزی یا رویدادهای اخیر ندارد.

این منبع مسئول با بیان اینکه نیاز به یک بیمارستان مجهز در یکی از مناطق رشت، یک ضرورت درمانی و زیرساختی محسوب می‌شود، افزود: تأمین اعتبار مورد نیاز برای احداث این بیمارستان، بدون فروش یا تهاتر زمین مذکور ممکن نیست و این تصمیم بر اساس مطالعات کارشناسی و نیازسنجی‌های انجام‌شده اتخاذ شده است.

وی در ادامه با تأکید بر حفظ یاد و خاطره شهدا، تصریح کرد: ما داغدار شهادت خانم نبوی‌نیا هستیم و هرگز به دنبال نادیده گرفتن این یادگار نبوده‌ایم. قطعاً یادمان این شهیده گرانقدر در آن منطقه جانمایی خواهد شد تا نام و راه او برای همیشه زنده بماند.

مسئله «بودجه» نیست، «اراده» است

«سید رسول منفرد» رئیس حوزه هنری استان گیلان، در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر لزوم فعال‌سازی ظرفیت‌های جایگزین برای تأمین مالی، اظهار کرد: اگر اساساً نیازی به منابع مالی از محل این زمین وجود نداشت، طبیعی بود که تصمیم متولیان نیز به حفظ آن متمایل باشد. اما حفظ این زمین زمانی ارزش پیدا می‌کند که با وجود تنگنای مالی، راهی پیدا شود. هنر مدیریت آنجاست که در شرایط کمبود منابع، رهگشایی کند.

وی با اشاره به تجربه موفق برگزاری کنگره شهدای گیلان در سال ۱۴۰۴، افزود: در تنگناهای مالی سال جنگ، از ابتدا بودجه آماده‌ای وجود نداشت. آنچه آن رویداد را به سرانجام رساند، اراده، پیگیری و هنر دست‌اندرکاران بود. اگر در روز اول، همه منتظر می‌ماندند تا ابتدا بودجه فراهم شود، هیچ‌یک از آن دستاوردها شکل نمی‌گرفت.

منفرد با تأکید بر لزوم فعال‌ سازی ظرفیت‌ های جایگزین، تصریح کرد: برای حفظ زمین شهادتگاه نیز می‌توان مدیران ملی و ستادی را نسبت به اهمیت موضوع قانع کرد. اگر بودجه عمومی پاسخ‌گو نباشد، ظرفیت‌ هایی مانند وقف قابل فعال شدن است. مگر کم‌اند کسانی که برای ایران از جان خود گذشته‌اند؟ مگر کم هستند کسانی که هنوز با شنیدن نام مرضیه نبوی‌نیا داغدار می‌شوند؟

هزینه از دست دادن؛ بسیار سنگین‌تر از هزینه حفظ

رئیس حوزه هنری گیلان با بیان اینکه هزینه از دست دادن این سرمایه فرهنگی به‌ مراتب سنگین‌تر از هزینه حفظ آن است، هشدار داد: حفظ این زمین احتمالاً چند ده یا چند صد میلیارد تومان هزینه دارد، اما اگر جامعه نشانه‌ها و یادگارهایی را که پیامد اعتراض بی‌ضابطه و غفلت از دشمن را یادآوری می‌کند از دست بدهد، خسارت آن با هیچ بودجه‌ای قابل جبران نخواهد بود.

همان‌طور که هجدهم دی، تنها ظرف چند ساعت، ۱۰ همت خسارت مالی مستقیم به یک شهر وارد کرد؛ تعطیلی کسب‌ و کارها، از دست رفتن جان‌ها، فشار روحی و روانی و سایر هزینه‌ها که هرکدام به تنهایی فاجعه‌ آفرین است.

پیشنهاد تبدیل به اولین «موزه فتنه»

منفرد در ادامه با اشاره به لزوم استفاده حداکثری از فرصت ایجادشده به بهای شهادت این مادر شهیده، گفت: چه در این مکان و چه در جای دیگر، موقعیت شهری محل آتش‌سوزی باید راوی حادثه باشد. به کوری چشم دشمن، آنجا باید کانون روشنگری و عبرت و اشاعه بصیرت شود.

وی ادامه داد: می‌تواند اولین موزه فتنه باشد، فروشگاه کتاب و محصولات فرهنگی، راهیان‌نور رشت، یک سالن سینمایی به یاد سینمای سوخته خورشید رشت و فضای اداری یک مجموعه فرهنگی همچون کنگره شهدا در آن باشد. قیمت آن مکان در هجدهم دی‌ماه، ارزش چند صد برابری و تاریخی پیدا کرد.

منفرد در ادامه به شفاف‌ سازی برخی ابهامات پرداخت و تأکید کرد: تخریب ساختمان درمانگاه پس از آتش‌ سوزی، بر اساس توصیه مهندسان برای جلوگیری از فروریختن ناگهانی و خسارت‌ آفرین صورت گرفته و نباید آن را نشانه غفلت دانست.

وی همچنین با رد شایعات درباره فروش زمین، تصریح کرد: زمین درمانگاه فروخته نشده و بنای فروش آن وجود ندارد. آنچه زمین را تهدید می‌کند، نیاز بهره‌بردار به واگذاری آن برای تأمین مالی احداث یک مرکز درمانی جدید و بزرگتر است؛ آن هم نه با انگیزه تجاری، بلکه برای توسعه خدمات به مستضعفان.

رئیس حوزه هنری گیلان در پایان با اشاره به نقش مردم در این مسیر، تصریح کرد: مردم انقلابی گیلان با حسن ظن به مسئولان، بر فرآیندها نظارت خواهند داشت. مردم انقلابی گیلان باور دارند که علاوه بر خباثت و رذالت دشمن زبون، یکی دیگر از زمینه‌های خسارت مضاعف حوادث ۱۸ دی‌ماه در رشت، انفعال مضاعفی بود که نسبت به وقایع ۱۴۰۱ در این استان نشان داده شد. اکنون اراده ما این است که استان بیش از این دچار خسارت نشود و این اراده از مسیر کمک به مسئولان می‌گذرد. زنهار که در روزگاری که ما هستیم و مسئولیت داریم، این سرمایه بزرگ از دست نرود.

از شهادت تا میراث؛ ضرورت تلفیق یادمان شهیده نبوی‌نیا با نیازهای درمانی

گزارش‌های میدانی و اظهارات مسئولان حاکی از آن است که درمانگاه امام سجاد(ع) رشت، پس از حادثه تلخ ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ و شهادت پرستار فداکار، مرضیه نبوی‌نیا، به یک نماد هویتی و فرهنگی برای مردم گیلان تبدیل شده است. این مکان، که روزگاری پناهگاهی برای درمان بیماران بی‌بضاعت بود، اکنون در حافظه تاریخی این دیار با خون شهیده گره خورده و به «شهادتگاهی» بدل شده که نباید به سادگی از آن گذشت.

در حالی که متولیان امر بر ضرورت تأمین اعتبار از محل واگذاری این زمین برای احداث بیمارستانی جدید تأکید دارند و آن را یک ضرورت درمانی و زیرساختی می‌دانند، فعالان فرهنگی و اقشار مختلف مردم بر حفظ این مکان به‌عنوان یادمانی ماندگار اصرار می‌ورزند. آنان معتقدند که این زمین، تنها یک ملک نیست؛ بلکه «حافظه است، هویت است، فرهنگ است» و باید به نسل‌های آینده منتقل شود تا دختران و پسران این سرزمین بدانند چه عزیزانی با خون خود این خاک را آبیاری کرده‌اند.

پیشنهادهایی نظیر تبدیل آن به موزه فتنه، مرکز فرهنگی و راهیان‌نور شهری، نشان از عزم جمعی برای استفاده حداکثری از این ظرفیت تاریخی دارد.