دوم شهریور به نام فومن؛ روزی که با نام آیت‌الله بهجت(ره) گره خورد

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: نامگذاری روزی به نام یک شهر، صرفاً ثبت یک مناسبت در تقویم نیست، بلکه می‌تواند فرصتی برای بازشناسی هویت تاریخی و فرهنگی آن شهر و یادآوری نقش و جایگاه آن در تحولات اجتماعی و فرهنگی یک منطقه باشد.

در میان شهرهای تاریخی گیلان، فومن جایگاه ویژه‌ای دارد؛ شهری که سابقه‌ای دیرینه در تاریخ این سرزمین داشته و به عنوان یکی از مراکز مهم منطقه گیلان بیه‌پس، یعنی بخش غربی گیلان، شناخته می‌شده است.

فومن در طول تاریخ، شاهد رویدادها و تحولات مختلفی بوده و نام آن با تاریخ، فرهنگ و هویت گیلان پیوند خورده است. وجود آثار تاریخی و فرهنگی، ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری و همچنین حضور شخصیت‌های برجسته علمی، دینی و فرهنگی، از جمله مؤلفه‌هایی است که به اهمیت این شهر افزوده است.

در همین راستا، موضوع تعیین روزی به نام فومن در سال‌های گذشته در دستور کار شورای فرهنگ عمومی شهرستان قرار گرفت و سرانجام در جلسه‌ای که در نهم تیرماه سال ۱۴۰۰ برگزار شد، دوم شهریور به عنوان «روز فومن» انتخاب و تصویب شد.

این جلسه با حضور حجت‌الاسلام محمدامین نقدی، امام جمعه اسبق فومن، یوسف نیک‌انجام، رئیس وقت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان و جمعی از مدیران و مسئولان وقت شهرستان برگزار شد.

چرا دوم شهریور؟

یکی از مهم‌ترین دلایل انتخاب این تاریخ، همزمانی آن با سالروز ولادت آیت‌الله شیخ محمدتقی بهجت فومنی(ره)، مرجع عالیقدر جهان تشیع است.

آیت‌الله بهجت در دوم شهریور سال ۱۲۹۵ شمسی در فومن دیده به جهان گشود و بعدها به یکی از چهره‌های برجسته حوزه علم و فقاهت تبدیل شد. نام این عالم برجسته، امروز نیز با فومن گره خورده و زادگاه وی یکی از مهم‌ترین نقاط مرتبط با زندگی و پیشینه این شخصیت دینی به شمار می‌رود.

بر همین اساس، انتخاب سالروز ولادت آیت‌الله بهجت به عنوان «روز فومن» از یک سو یادآور جایگاه این عالم برجسته و از سوی دیگر فرصتی برای معرفی ظرفیت‌ها و پیشینه تاریخی و فرهنگی زادگاه وی است.

فومن؛ از پایتخت پیشین بیه‌پس تا امروز

فومن در دوره‌های مختلف تاریخی از اهمیت قابل توجهی برخوردار بوده است. این شهر در گذشته مرکزیت منطقه گیلان بیه‌پس را بر عهده داشته و از مراکز مهم سیاسی و اجتماعی غرب گیلان محسوب می‌شده است.

همین پیشینه سبب شده است فومن را یکی از شهرهای ریشه‌دار و تاریخی گیلان بدانند؛ شهری که هویت آن تنها به جغرافیای امروزش محدود نمی‌شود و بخش قابل توجهی از تاریخ منطقه در حافظه تاریخی آن جای گرفته است.

امروز نیز فومن علاوه بر پیشینه تاریخی، از ظرفیت‌ های گسترده‌ای در حوزه گردشگری، طبیعت، فرهنگ و صنایع‌دستی برخوردار است و می‌تواند نقش مهمی در معرفی فرهنگ و تمدن گیلان به گردشگران و نسل‌های جدید داشته باشد.

«روز فومن»؛ فرصتی برای بازخوانی هویت تاریخی

نامگذاری دوم شهریور به عنوان «روز فومن» می‌تواند فرصتی برای بازخوانی تاریخ این شهر و معرفی شخصیت‌ها و مفاخر آن باشد.

برگزاری برنامه‌های فرهنگی، نشست‌های تخصصی و تاریخی، معرفی مشاهیر، برپایی نمایشگاه‌های فرهنگی و هنری، معرفی جاذبه‌های گردشگری و طبیعی و همچنین توجه به آداب و رسوم بومی از جمله اقداماتی است که می‌تواند این مناسبت را از یک عنوان تقویمی به یک رویداد فرهنگی اثرگذار تبدیل کند.

از سوی دیگر، توجه به چنین مناسبت‌هایی می‌تواند زمینه آشنایی نسل جوان با پیشینه و هویت تاریخی شهر خود را فراهم کرده و حس تعلق به زادگاه را تقویت کند.

یک نامگذاری برای آینده فومن

آنچه امروز اهمیت دارد، صرفاً ثبت «روز فومن» نیست؛ بلکه چگونگی استفاده از این ظرفیت برای معرفی بهتر شهر و تقویت جایگاه فرهنگی و تاریخی آن است.

دوم شهریور می‌تواند هر سال بهانه‌ای باشد تا تاریخ فومن دوباره روایت شود، نام مفاخر آن بر سر زبان‌ها بیفتد و ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده این شهر به مردم ایران معرفی شود.

در این میان، نقش مردم، مسئولان، فعالان فرهنگی و اجتماعی، پژوهشگران، هنرمندان و رسانه‌ها در زنده نگه داشتن این مناسبت اهمیت ویژه‌ای دارد.

دوم شهریور، روزی که با نام یکی از برجسته‌ترین مفاخر دینی فومن گره خورده است، می‌تواند به فرصتی برای پاسداشت تاریخ و هویت این کهن‌شهر و بازخوانی جایگاه آن در فرهنگ و تاریخ گیلان تبدیل شود؛ روزی برای فومن و همه فومنی‌هایی که هویت و ریشه‌های خود را بخشی از تاریخ این دیار می‌دانند.

«روز فومن» فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی شهرستان است

اسماعیل قاسمی، فرماندار فومن، در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به جایگاه تاریخی این شهرستان اظهار کرد: فومن یکی از شهرهای ریشه‌دار و تاریخی گیلان است که در طول تاریخ نقش مهمی در تحولات منطقه داشته و از ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه‌های فرهنگی، گردشگری، اجتماعی و اقتصادی برخوردار است.

وی افزود: نامگذاری دوم شهریور به عنوان «روز فومن» را باید فرصتی برای توجه بیشتر به این ظرفیت‌ها دانست و تلاش کنیم این مناسبت صرفاً به یک عنوان در تقویم محدود نشود، بلکه به یک رویداد فرهنگی و اجتماعی ماندگار برای شهرستان تبدیل شود.

«روز فومن» چگونه می‌تواند به معرفی شهرستان کمک کند؟

فرماندار فومن با بیان اینکه معرفی ظرفیت‌های شهرستان نیازمند برنامه‌ریزی و مشارکت همه دستگاه‌ها و مردم است، گفت: فومن از نظر تاریخی و فرهنگی دارای ظرفیت‌های فراوانی است و باید از مناسبت «روز فومن» برای معرفی این داشته‌ها به نسل جوان و همچنین گردشگران استفاده کنیم.

قاسمی ادامه داد: معرفی تاریخ و مفاخر فومن، توجه به میراث فرهنگی، معرفی جاذبه‌های طبیعی و گردشگری و حمایت از برنامه‌های فرهنگی و هنری می‌تواند بخشی از برنامه‌هایی باشد که در این مناسبت دنبال می‌شود.

پیوند «روز فومن» با نام آیت‌الله بهجت

وی با اشاره به همزمانی دوم شهریور با سالروز ولادت آیت‌الله شیخ محمدتقی بهجت فومنی(ره) بیان کرد: آیت‌الله بهجت یکی از مفاخر بزرگ فومن و از شخصیت‌های برجسته جهان تشیع هستند و نام ایشان برای مردم فومن و گیلان مایه افتخار است.

فرماندار فومن افزود: انتخاب سالروز ولادت ایشان به عنوان «روز فومن» می‌تواند پیوند ارزشمندی میان هویت تاریخی شهرستان و میراث علمی و معنوی این عالم بزرگ ایجاد کند.

ضرورت مشارکت مردم در «روز فومن»

قاسمی با تأکید بر اینکه هیچ مناسبت فرهنگی بدون همراهی مردم نمی‌تواند به یک جریان ماندگار تبدیل شود، تصریح کرد: انتظار ما این است که «روز فومن» با مشارکت مردم، فرهیختگان، هنرمندان، جوانان، فعالان فرهنگی و اجتماعی و رسانه‌ها برگزار شود.

وی گفت: هر اندازه مردم در معرفی داشته‌های شهر و شهرستان خود نقش بیشتری داشته باشند، این مناسبت نیز اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.

«روز فومن»؛ فرصتی برای نگاه به آینده

فرماندار فومن با بیان اینکه پاسداشت گذشته باید در خدمت ساختن آینده باشد، اظهار کرد: شناخت تاریخ برای این است که بتوانیم با استفاده از تجربه‌های گذشته، مسیر آینده را بهتر ترسیم کنیم.

وی افزود: فومن امروز علاوه بر میراث تاریخی و فرهنگی، ظرفیت‌های مهمی در حوزه گردشگری، کشاورزی، صنایع‌دستی و فعالیت‌های اقتصادی دارد و باید تلاش کنیم از این ظرفیت‌ها برای توسعه شهرستان استفاده شود.

قاسمی تصریح کرد: امیدواریم «روز فومن» در سال‌های آینده به یک مناسبت شناخته‌شده و اثرگذار تبدیل شود و بتواند زمینه معرفی هرچه بیشتر شهرستان، تقویت هویت بومی و ایجاد انگیزه برای حفظ و توسعه میراث ارزشمند این دیار را فراهم کند.

فرماندار فومن در پایان با تبریک دوم شهریور به مردم این شهرستان گفت: «روز فومن» متعلق به همه مردم فومن است؛ چه کسانی که امروز در این شهرستان زندگی می‌کنند و چه فومنی‌هایی که در نقاط مختلف کشور و خارج از کشور حضور دارند. امیدواریم همه در کنار هم بتوانیم نام و ظرفیت‌های فومن را بیش از گذشته معرفی کنیم و برای آبادانی و پیشرفت این شهرستان گام برداریم.

دوم شهریور فرصتی برای بازشناسی هویت فرهنگی فومن است

یوسف نیک‌انجام، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی فومن، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به روند انتخاب دوم شهریور به عنوان «روز فومن» اظهار کرد: موضوع تعیین یک روز به نام فومن، با هدف توجه بیشتر به هویت تاریخی و فرهنگی این شهرستان در شورای فرهنگ عمومی مطرح شد و پس از بررسی‌های انجام شده، دوم شهریور به دلیل همزمانی با سالروز ولادت آیت‌الله شیخ محمدتقی بهجت فومنی(ره) به عنوان «روز فومن» انتخاب شد.

وی افزود: این انتخاب از آن جهت اهمیت دارد که فومن دارای پیشینه تاریخی و فرهنگی ارزشمندی است و در طول تاریخ، جایگاه ویژه‌ای در منطقه گیلان داشته است.

چرا دوم شهریور انتخاب شد؟

نیک‌انجام با اشاره به سالروز ولادت آیت‌الله بهجت بیان کرد: دوم شهریور سالروز ولادت این عالم بزرگ و از مفاخر ارزشمند فومن است. آیت‌الله بهجت شخصیتی است که نام ایشان در سطح ملی و جهان تشیع شناخته شده و پیوند این مناسبت با نام فومن می‌تواند ظرفیت مهمی برای معرفی شهرستان باشد.

رئیس وقت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی فومن ادامه داد: در واقع، انتخاب این تاریخ می‌تواند دو موضوع مهم را در کنار یکدیگر قرار دهد؛ نخست، پاسداشت شخصیت و جایگاه علمی و معنوی آیت‌الله بهجت و دوم، معرفی پیشینه تاریخی و فرهنگی فومن.

فومن از چه ظرفیت‌های فرهنگی برخوردار است؟

وی با بیان اینکه فومن تنها یک شهر با پیشینه تاریخی نیست، گفت: این شهرستان مجموعه‌ای از ظرفیت‌های فرهنگی، هنری، تاریخی و طبیعی را در خود جای داده است. از میراث تاریخی گرفته تا آداب و رسوم، فرهنگ بومی، هنرهای سنتی و شخصیت‌های برجسته‌ای که از این منطقه برخاسته‌اند، همه بخشی از هویت فرهنگی فومن را تشکیل می‌دهند.

نیک‌انجام تصریح کرد: یکی از وظایف مجموعه فرهنگی شهرستان این است که این ظرفیت‌ها را شناسایی و به جامعه معرفی کند و «روز فومن» می‌تواند بستر مناسبی برای این کار باشد.

«روز فومن» نباید تنها یک مناسبت تقویمی باشد

رئیس وقت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی فومن تأکید کرد: اگر قرار باشد «روز فومن» صرفاً یک عنوان در تقویم باشد، نمی‌تواند تأثیرگذاری لازم را داشته باشد. این روز باید به یک جریان فرهنگی تبدیل شود و هر سال برنامه‌هایی برای معرفی تاریخ، فرهنگ و مفاخر شهرستان در این مناسبت برگزار شود.

وی افزود: برگزاری نشست‌های تخصصی، برنامه‌های هنری و فرهنگی، نمایشگاه‌های آثار هنرمندان، معرفی مفاخر، برنامه‌های پژوهشی و تولید محتوای رسانه‌ای می‌تواند از جمله اقداماتی باشد که به ماندگاری این مناسبت کمک می‌کند.

نقش رسانه‌ها در معرفی فومن

نیک‌انجام با اشاره به اهمیت رسانه‌ها در معرفی ظرفیت‌های شهرستان اظهار کرد: رسانه‌ها نقش بسیار مهمی در معرفی فومن دارند. بسیاری از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی شهرستان هنوز آن‌گونه که باید به مردم کشور معرفی نشده‌اند و رسانه می‌تواند این خلأ را تا حد زیادی جبران کند.

وی گفت: لازم است در کنار برگزاری برنامه‌های مناسبتی، تولید محتوای فاخر و مستند درباره تاریخ، فرهنگ، مشاهیر و جاذبه‌های فومن نیز مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت توجه به نسل جوان

وی با تأکید بر اهمیت انتقال میراث فرهنگی به نسل جدید افزود: اگر جوانان یک شهر تاریخ و هویت خود را بشناسند، نسبت به حفظ و پاسداری از آن نیز احساس مسئولیت بیشتری خواهند کرد.

نیک‌انجام خاطرنشان کرد: «روز فومن» می‌تواند فرصتی باشد تا نسل جوان با گذشته شهر خود، مفاخر و شخصیت‌های برجسته آن و همچنین فرهنگ و آداب و رسوم منطقه بیشتر آشنا شود.

«روز فومن» متعلق به همه مردم است

وی در پایان گفت: روز فومن متعلق به همه فومنی‌هاست و همه دستگاه‌های فرهنگی، هنرمندان، نویسندگان، پژوهشگران، فعالان اجتماعی، رسانه‌ها و مردم می‌توانند در معرفی این مناسبت و ظرفیت‌های شهرستان نقش داشته باشند.

نیک‌انجام اظهار امیدواری کرد که دوم شهریور در سال‌های آینده به فرصتی جدی برای بازخوانی تاریخ و فرهنگ فومن و معرفی این شهرستان در سطح ملی تبدیل شود و گفت: فومن تنها یک نام در نقشه نیست؛ بخشی از تاریخ و هویت گیلان است و باید این هویت را به نسل‌های آینده منتقل کنیم.

«روز فومن» فرصتی برای بازخوانی تاریخ یک کهن‌شهر است

کیوان پندی، نویسنده و پژوهشگر تاریخ گیلان، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به انتخاب دوم شهریور به عنوان «روز فومن» اظهار کرد: برای من که سال‌ها در حوزه تاریخ و فرهنگ گیلان، به ویژه تاریخ فومن و فومنات، مطالعه و پژوهش کرده‌ام، نامگذاری روزی به نام فومن اتفاقی ارزشمند و قابل توجه است.

وی افزود: فومن فقط یک شهر در جغرافیای امروز گیلان نیست، بلکه شهری با پیشینه تاریخی قابل توجه است که در دوره‌های مختلف، نقش مهمی در تحولات منطقه داشته و مرکزیت گیلان بیه‌پس را در دوره‌ای بر عهده داشته است.

«روز فومن» باید فرصتی برای شناخت تاریخ باشد

این پژوهشگر گیلان‌شناسی با بیان اینکه مناسبت‌های فرهنگی زمانی ماندگار می‌شوند که با شناخت و پژوهش همراه باشند، گفت: مهم‌ترین کاری که می‌توان از «روز فومن» انتظار داشت، این است که هر سال بخشی از تاریخ و هویت این شهر برای مردم و به ویژه نسل جوان روایت شود.

پندی ادامه داد: باید درباره گذشته فومن، ساختار اجتماعی، خاندان‌ها، شخصیت‌های علمی و فرهنگی، رجال سیاسی، نقش مردم منطقه در تحولات تاریخی و همچنین فرهنگ و آداب و رسوم این دیار بیشتر صحبت کنیم.

وی تصریح کرد: متأسفانه بخشی از تاریخ محلی در معرض فراموشی قرار دارد و اگر امروز اسناد، تصاویر، خاطرات و روایت‌های شفاهی ثبت نشوند، ممکن است بسیاری از اطلاعات ارزشمند برای همیشه از دست برود.

فومن؛ بخشی از شناسنامه تاریخی گیلان

پژوهشگر تاریخ گیلان با اشاره به جایگاه فومن در تاریخ منطقه بیان کرد: فومن را باید در یک جغرافیای تاریخی بزرگ‌تر یعنی فومنات و گیلان بیه‌پس دید. شناخت تاریخ فومن بدون شناخت پیوندهای آن با شفت، صومعه‌سرا و دیگر مناطق پیرامونی کامل نخواهد بود.

وی افزود: فومن در گذشته یکی از کانون‌های مهم سیاسی، اجتماعی و اقتصادی غرب گیلان بوده و همین جایگاه تاریخی ضرورت توجه بیشتر به میراث مکتوب و شفاهی آن را نشان می‌دهد.

انتخاب دوم شهریور و پیوند آن با آیت‌الله بهجت

پندی با اشاره به همزمانی دوم شهریور با سالروز ولادت آیت‌الله شیخ محمدتقی بهجت فومنی(ره) گفت: این همزمانی، ظرفیت معنوی و فرهنگی ویژه‌ای به «روز فومن» بخشیده است.

وی ادامه داد: آیت‌الله بهجت یکی از بزرگ‌ترین مفاخر فومن است و نام ایشان در سطح ملی و جهان تشیع شناخته شده است. بنابراین می‌توان از این مناسبت برای معرفی همزمان شخصیت آیت‌الله بهجت و پیشینه تاریخی و فرهنگی فومن استفاده کرد.

این نویسنده و پژوهشگر تأکید کرد: البته نباید «روز فومن» را تنها به یک شخصیت یا یک دوره تاریخی محدود کنیم؛ فومن مجموعه‌ای از مفاخر و شخصیت‌های برجسته در دوره‌های مختلف دارد که باید شناسایی و معرفی شوند.

«روز فومن» نباید به یک مراسم یک‌روزه محدود شود

پندی با بیان اینکه برای ماندگاری این مناسبت باید برنامه‌ریزی بلندمدت داشت، گفت: اگر قرار باشد در دوم شهریور تنها یک مراسم برگزار شود و پس از آن همه چیز به پایان برسد، نمی‌توان انتظار داشت این مناسبت اثرگذاری لازم را داشته باشد.

وی افزود: پیشنهاد من این است که «روز فومن» به یک هفته فرهنگی یا مجموعه‌ای از برنامه‌های پژوهشی و فرهنگی تبدیل شود؛ برگزاری نشست‌های تاریخ‌شناسی، نمایشگاه اسناد و تصاویر قدیمی، معرفی مفاخر، رونمایی از کتاب‌های مرتبط با فومن، ثبت خاطرات پیشکسوتان و تولید آثار مستند می‌تواند بخشی از این برنامه‌ها باشد.

اسناد تاریخی فومن باید حفظ و معرفی شوند

این پژوهشگر گیلان‌شناسی با اشاره به اهمیت اسناد و تصاویر تاریخی اظهار کرد: امروز در بسیاری از خانه‌های فومن، اسناد، نامه‌ها، عکس‌ها و یادگارهایی وجود دارد که هر کدام بخشی از تاریخ این شهر را روایت می‌کنند.

پندی گفت: باید سازوکاری ایجاد شود تا خانواده‌ها با اطمینان، تصاویر و اسناد قدیمی خود را برای ثبت و آرشیو در اختیار پژوهشگران و مراکز فرهنگی قرار دهند. این اسناد می‌تواند در آینده منبع مهمی برای پژوهش درباره تاریخ فومن باشد.

نسل جوان باید فومن را از زبان تاریخ بشناسد

وی با تأکید بر ضرورت توجه به نسل جوان افزود: اگر می‌خواهیم «روز فومن» ماندگار باشد، باید جوانان را در مرکز این برنامه‌ها قرار دهیم.

پندی ادامه داد: امروز یک دانش‌آموز فومنی باید بداند شهری که در آن زندگی می‌کند چه گذشته‌ای دارد، چه شخصیت‌هایی از آن برخاسته‌اند، چرا فومن در تاریخ گیلان اهمیت داشته و چه میراثی از گذشتگان به او رسیده است.

وی خاطرنشان کرد: هویت زمانی شکل می‌گیرد که انسان گذشته و ریشه‌های خود را بشناسد. «روز فومن» می‌تواند فرصتی برای تقویت همین احساس تعلق باشد.

فومن را باید به ایران معرفی کرد

پندی با بیان اینکه ظرفیت‌های فومن فراتر از محدوده شهرستان است، گفت: فومن علاوه بر تاریخ و فرهنگ، ظرفیت‌های گردشگری و طبیعی بسیار ارزشمندی دارد و باید با یک برنامه جامع، همه این ظرفیت‌ها در کنار هم معرفی شوند.

وی افزود: معرفی فومن نباید تنها به چند جاذبه شناخته‌شده محدود شود؛ تاریخ، فرهنگ، مشاهیر، غذاهای محلی، صنایع‌دستی، معماری، آیین‌ها و خاطرات مردم نیز بخشی از جاذبه‌های فرهنگی این شهر هستند.

«روز فومن»؛ فرصتی برای گفتگو درباره گذشته و آینده

این پژوهشگر در پایان گفت: امیدوارم دوم شهریور به فرصتی تبدیل شود که فومنی‌ها درباره گذشته خود گفت‌وگو کنند، داشته‌های تاریخی‌شان را بشناسند و برای آینده شهر نیز برنامه داشته باشند.

پندی تأکید کرد: «روز فومن» در حقیقت باید روز پاسداشت هویت این شهر باشد؛ روزی که در آن گذشته فومن را بشناسیم، مفاخر آن را معرفی کنیم، اسناد و خاطراتش را حفظ کنیم و این میراث را به نسل‌های آینده بسپاریم.