پروژه‌های کلان راه‌سازی مازندران؛ گره ترافیک کی باز می‌شود؟

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: مازندران سال‌هاست با یک تناقض جدی در حوزه حمل‌ونقل روبه‌رو است، استانی که یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری کشور به شمار می‌رود و در تمام فصول سال پذیرای میلیون‌ها مسافر است، اما شبکه راه‌های آن متناسب با حجم تردد توسعه نیافته است.

در روزهای عادی نیز برخی محورهای مواصلاتی استان با گره‌های ترافیکی مواجه هستند و در تعطیلات، این وضعیت به بحرانی فراگیر تبدیل می‌شود. افزایش شمار خودروها، توسعه شهرها، رشد سفرهای گردشگری و تردد خودروهای سنگین، فشار مضاعفی بر محورهای اصلی مازندران وارد کرده است.

در چنین شرایطی، توسعه راه‌ها دیگر یک مطالبه عمرانی صرف نیست، بلکه مستقیماً با کیفیت زندگی مردم، کاهش زمان سفر، ایمنی جاده‌ای، مصرف سوخت و حتی اقتصاد استان ارتباط دارد.

در سال‌های اخیر طرح‌های متعددی برای اصلاح وضعیت راه‌های مازندران مطرح و بخشی از آنها وارد مرحله اجرا شده است؛ از محور هراز گرفته تا جاده چالوس، آزادراه قائمشهر ـ ساری ـ میاندرود و مسیر دسترسی بندر نوشهر. با این حال، مسئله اصلی همچنان پابرجاست، پروژه‌هایی که قرار است گره‌های ترافیکی را باز کنند، چه زمانی به مرحله بهره‌برداری کامل می‌رسند و مردم چه زمانی نتیجه آنها را در جاده‌ها خواهند دید؟

آنچه اهمیت دارد این است که در کنار اعلام پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها، زمان‌بندی دقیق، تأمین اعتبار، رفع موانع اجرایی و پاسخگویی درباره تأخیرها نیز باید روشن باشد. مردم مازندران سال‌هاست وعده تکمیل پروژه‌های راهسازی را می‌شنوند و اکنون انتظار دارند بدانند این طرح‌ها در چه نقطه‌ای قرار دارند و سرانجام چه زمانی می‌توانند بخشی از بار ترافیک استان را به دوش بکشند.

هراز؛ ۲۴ کیلومتر تا تکمیل مسیر

محور هراز یکی از مهم‌ترین مسیرهای ارتباطی شمال کشور است؛ مسیری که علاوه بر اتصال تهران به مازندران، در بخش قابل توجهی از سال زیر فشار سنگین تردد خودروهای شخصی و عمومی قرار دارد. پیچیدگی‌های فنی، کوهستانی بودن مسیر و ضرورت اجرای تونل‌ها و ابنیه فنی، روند اجرای طرح را طولانی کرده است.

اهمیت محور هراز زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم هر اختلال در این مسیر می‌تواند جریان سفر میان پایتخت و شمال کشور را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، تکمیل بخش‌های باقی‌مانده این محور باید فراتر از یک پروژه عمرانی معمولی دیده شود و به عنوان طرحی ملی برای ارتقای ایمنی و کاهش زمان سفر دنبال شود.

محسن محمدزاده، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای مازندران در گفتگو با خبرنگار مهر درباره آخرین وضعیت این محور با اشاره به اهمیت راهبردی هراز، توسعه و ایمن‌سازی آن را یکی از اقدامات مهم برای تسهیل تردد دانست.

به گفته وی، از مجموع حدود ۱۰۱ کیلومتر مسیر مورد نظر، ۷۷ کیلومتر اجرا شده و حدود ۲۴ کیلومتر باقی مانده است که این بخش‌ها در اولویت قرار دارند.

وی همچنین درباره تونل و مسیر زیارباغ اظهار کرد: این بخش به پیشرفت حدود ۹۰ درصدی رسیده است و بخش قابل توجهی از عملیات آن طی دو سال اخیر انجام شده است.

محمدزاده با اشاره به پیگیری‌های استاندار مازندران در دولت چهاردهم افزود: تلاش شده روند اجرای بخش‌های باقی‌مانده شتاب بیشتری بگیرد و این پروژه در سال جاری به مرحله بهره‌برداری برسد.

با این حال، پرسش مهم درباره هراز تنها میزان پیشرفت پروژه نیست؛ بلکه باید مشخص شود ۲۴ کیلومتر باقی‌مانده با چه منابعی و در چه جدول زمانی قرار است تکمیل شود.

تجربه طولانی اجرای این طرح نشان می‌دهد که صرف اعلام پیشرفت، بدون تعیین ضرب‌الاجل روشن و تأمین اعتبار پایدار، نمی‌تواند پاسخگوی مطالبه عمومی باشد.

چالوس؛ تونل‌هایی برای عبور از گره‌های قدیمی

جاده چالوس برای مازندران فقط یک مسیر ارتباطی نیست؛ این جاده بخشی از هویت گردشگری شمال کشور محسوب می‌شود، اما همین جایگاه باعث شده در ایام پرتردد با یکی از سنگین‌ترین فشارهای ترافیکی مواجه شود.

گره‌های ترافیکی در این محور، علاوه بر اتلاف وقت مسافران، آثار مستقیمی بر مصرف سوخت، آلودگی هوا و ایمنی سفر دارد.

توسعه این مسیر و اجرای طرح‌های عمرانی در نقاط حادثه‌خیز و پرترافیک می‌تواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد. با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان داده که فاصله میان آغاز پروژه تا بهره‌برداری نهایی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های طرح‌های راهسازی در استان است.

مهدی یونسی‌رستمی، استاندار مازندران، با اشاره به اهمیت محور کرج ـ چالوس، این مسیر را یکی از شریان‌های حیاتی ارتباطی کشور دانست و توسعه آن را برای رفع گلوگاه‌های ترافیکی و افزایش ایمنی ضروری عنوان کرد.

وی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر درباره عملیات اجرایی در محدوده مکارود ـ دزدبن گفت که ساخت دو تونل در این محور در حال انجام است؛ تونل نخست ۸۲۷ متر و تونل دوم ۹۱۰ متر طول دارد. بر اساس اعلام مدیریت استان، برای اجرای این دو پروژه نیز اعتبارات قابل توجهی در نظر گرفته شده است.

استاندار مازندران هدف از اجرای این طرح‌ها را کوتاه‌تر شدن مسیر، کاهش تصادفات، صرفه‌جویی در مصرف سوخت و تسهیل عبور و مرور عنوان کرد و گفت محور چالوس به دلیل حجم بالای تردد، از اولویت‌های دولت چهاردهم محسوب می‌شود.

اما برای مردم، نتیجه زمانی ملموس خواهد بود که این تونل‌ها از مرحله ساخت عبور کرده و وارد مدار بهره‌برداری شوند. آنچه اکنون ضرورت دارد، اعلام زمان دقیق تکمیل، تأمین مستمر منابع مالی و جلوگیری از توقف عملیات در مراحل پایانی است؛ چرا که هر ماه تأخیر در چنین پروژه‌هایی به معنای تداوم مشکلات ترافیکی برای شهروندان و مسافران خواهد بود.

آزادراه قائمشهر ـ ساری؛ پروژه‌ای با نقش فراتر از یک مسیر جدید

در شرق و مرکز مازندران نیز یکی از مهم‌ترین طرح‌های حمل‌ونقلی استان در حال اجراست؛ آزادراه قائمشهر ـ ساری ـ میاندرود که می‌تواند در صورت تکمیل، بخشی از بار ترافیکی موجود در شبکه فعلی راه‌های منطقه را جابه‌جا کند. این طرح به دلیل قرار گرفتن در محدوده پرتردد شهری و بین‌شهری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

طول کلی این آزادراه حدود ۴۴.۶ کیلومتر پیش‌بینی شده و اجرای آن می‌تواند ساختار حمل‌ونقل بخش مهمی از مرکز استان را تغییر دهد. با این حال، پروژه همچنان با چالش‌هایی از جمله تأمین مالی، تملک اراضی و پیچیدگی‌های اجرایی مواجه است و همین موضوع ضرورت تعیین تکلیف منابع مالی آن را دوچندان می‌کند.

عبدالرضا دادبود، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار مازندران، درباره این پروژه اعلام کرد: فاز نخست آزادراه به طول ۱۶ کیلومتر در حال اجراست و تاکنون حدود ۳۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. همچنین حدود ۸۵ درصد اراضی مورد نیاز این بخش تملک شده و هدف‌گذاری شده است که این فاز تا پایان دولت چهاردهم به بهره‌برداری برسد.

وی در گفت وگو با خبرنگار مهر با اشاره به ویژگی‌های فنی پروژه گفت: آزادراه قائمشهر ـ ساری ـ میاندرود دارای ۱۱ پل خاص، یک تونل به طول حدود ۸۵۰ متر و ۸۰ دستگاه آبرو است؛ موضوعی که نشان می‌دهد اجرای آن از نظر فنی نیز پروژه‌ای سنگین و پیچیده محسوب می‌شود.

دادبود همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین منابع مالی پروژه تأکید کرد، افزود: برآوردهای مطرح‌شده درباره هزینه تکمیل این آزادراه نیز رقم بسیار بالایی را نشان می‌دهد و همین مسئله بیانگر آن است که بدون تعیین یک مدل مالی پایدار، دستیابی به زمان‌بندی اعلام‌شده دشوار خواهد بود.

در چنین شرایطی، مطالبه اصلی باید شفافیت در مدل تأمین مالی باشد. مردم حق دارند بدانند پروژه‌ای با این میزان اهمیت، چه میزان اعتبار نیاز دارد، منابع آن از کجا تأمین می‌شود و چه سازوکاری برای جلوگیری از توقف دوباره عملیات در نظر گرفته شده است.

نوشهر؛ راهی برای خروج کامیون‌ها از دل شهر

نوشهر به دلیل برخورداری از بندر و جایگاه مهم اقتصادی و گردشگری، همواره یکی از نقاط پرتردد مازندران بوده است. ورود و خروج کامیون‌های سنگین به محدوده شهری طی سال‌های گذشته مشکلات زیادی برای شهروندان ایجاد کرده و علاوه بر افزایش ترافیک، نگرانی‌هایی درباره ایمنی عابران و خودروها به وجود آورده است.

در چنین شرایطی، احداث مسیر دسترسی مستقیم بندر نوشهر به کمربندی می‌تواند یکی از طرح‌های مؤثر برای ساماندهی تردد خودروهای سنگین باشد. این پروژه علاوه بر کاهش فشار ترافیکی در محدوده مرکزی شهر، می‌تواند زمان دسترسی ناوگان حمل‌ونقل به شبکه اصلی جاده‌ای را نیز کاهش دهد.

شاهرخ جهانشاهی، فرماندار نوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه راهبردی این شهر و مشکلات ناشی از تردد کامیون‌ها در مسیرهای شهری گفت: احداث مسیر دسترسی بندر نوشهر به کمربندی، یکی از مطالبات مهم شهروندان بوده است.

به گفته وی، این پروژه که حدود هشت سال با توقف و کندی مواجه بود، در دولت چهاردهم با پیگیری‌های میدانی استاندار مازندران دوباره مورد توجه قرار گرفت و با اختصاص اعتباری بیش از یک همت، به مراحل پایانی نزدیک شده است.

فرماندار نوشهر با اشاره به پیشرفت بالای پروژه اعلام کرده است که این مسیر اکنون بیش از ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و با تکمیل آن، بخش قابل توجهی از تردد خودروهای سنگین از داخل شهر خارج خواهد شد.

این پروژه شاید در مقایسه با طرح‌های بزرگراهی استان، از نظر طول و حجم عملیات کوچک‌تر باشد، اما اثر مستقیم آن بر زندگی روزمره شهروندان نوشهری بسیار محسوس است. به همین دلیل، تکمیل و بهره‌برداری واقعی آن باید در اولویت قرار گیرد و نباید پروژه‌ای که پس از سال‌ها توقف به مرحله نهایی رسیده، دوباره گرفتار تأخیرهای اداری یا مالی شود.

راهسازی؛ از وعده تا نتیجه

چهار پروژه هراز، چالوس، آزادراه قائمشهر ـ ساری ـ میاندرود و مسیر دسترسی بندر نوشهر، هر کدام بخشی از مسئله حمل‌ونقل مازندران را هدف گرفته‌اند؛ اما یک نقطه مشترک میان همه آنها وجود دارد و آن، فاصله میان اهمیت پروژه و زمان رسیدن نتیجه به مردم است. سال‌هاست که بخشی از ظرفیت راه‌های استان درگیر ترافیک است و هر پروژه‌ای که دیرتر تکمیل شود، هزینه آن مستقیماً به مردم و اقتصاد منطقه تحمیل خواهد شد.

از سوی دیگر، پیشرفت فیزیکی به تنهایی نمی‌تواند معیار موفقیت باشد. یک پروژه زمانی برای مردم معنا پیدا می‌کند که به بهره‌برداری برسد و اثر آن در کاهش زمان سفر، افزایش ایمنی و روان‌تر شدن تردد دیده شود. بنابراین لازم است دستگاه‌های متولی در کنار اعلام درصد پیشرفت، برنامه زمان‌بندی تکمیل، میزان اعتبار مورد نیاز و موانع باقی‌مانده هر پروژه را نیز به صورت شفاف اعلام کنند.

مازندران برای حل معضل ترافیک به مجموعه‌ای از پروژه‌های نیمه‌تمام نیاز ندارد؛ استان به راه‌های تکمیل‌شده، ایمن و قابل استفاده نیاز دارد. اکنون که بخش‌هایی از این طرح‌ها به مراحل پایانی رسیده‌اند، مطالبه اصلی مردم باید تبدیل وعده‌های چندساله به زمان‌بندی‌های قابل سنجش باشد؛ زیرا گره ترافیک مازندران تنها با افتتاح به‌موقع پروژه‌ها باز می‌شود، نه با تکرار وعده‌ها.