زیتون گیلان در مسیر خودکفایی روغن؛ باغات قدیمی اصلاح می‌شوند

خبرگزاری مهر، گروه استان ها- رها افشار: زیتون یکی از محصولات مهم باغی گیلان است که در سال‌های اخیر با توجه به ظرفیت‌های اقلیمی و کشاورزی استان، جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های توسعه باغبانی پیدا کرده است.

این محصول علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی، می‌تواند در مسیر توسعه صنایع تبدیلی، افزایش درآمد باغداران و کاهش وابستگی کشور به واردات روغن نیز نقش‌آفرین باشد.

گیلان با برخورداری از شرایط مناسب برای تولید زیتون، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه این محصول دارد؛ با این حال تولید زیتون نیز مانند بسیاری از محصولات کشاورزی تحت تأثیر عوامل مختلف اقلیمی، مدیریتی، آفات و بیماری‌ها و همچنین پدیده طبیعی سال‌آوری قرار دارد.

سال‌آوری یکی از ویژگی‌های شناخته‌ شده درخت زیتون است که موجب می‌شود میزان تولید محصول در سال‌های متوالی نوسان داشته باشد. در یک سال، درخت با تولید محصول بیشتر بخش قابل توجهی از ذخایر غذایی خود را مصرف می‌کند و همین مسئله می‌تواند بر شکل‌گیری جوانه‌های گل و میزان محصول سال بعد اثر بگذارد.

با این حال، مدیریت صحیح باغ، تغذیه مناسب، هرس اصولی، تأمین نیاز آبی، مبارزه با آفات و بیماری‌ها و انتخاب ارقام مناسب می‌تواند شدت این پدیده را کاهش دهد.

در همین راستا، رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان از پیش‌بینی تولید حدود ۲۵ هزار تن زیتون در استان در سال ۱۴۰۵ خبر داده و معتقد است مجموعه‌ای از اقدامات مدیریتی و فنی در کنار شرایط اقلیمی مناسب، زمینه عملکرد مطلوب باغ‌های زیتون استان را فراهم کرده است.

تولید ۲۵ هزار تن زیتون در گیلان پیش‌بینی می‌شود

«صالح محمدی» رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت تولید زیتون در استان اظهار کرد: پیش‌بینی اولیه سازمان جهاد کشاورزی گیلان برای سال ۱۴۰۵، تولید حدود ۲۵ هزار تن زیتون از باغات استان است.

وی افزود: وضعیت تولید محصول زیتون در سال جاری مطلوب ارزیابی می‌شود و شرایط مناسب جوی در کنار رعایت توصیه‌های فنی از سوی باغداران، در افزایش عملکرد باغات مؤثر بوده است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان ادامه داد: انجام عملیات اصلاحی، تغذیه مناسب، هرس اصولی، مدیریت کف باغ، مبارزه با آفات و بیماری‌ها و تأمین نیاز سرمایی درختان از جمله عوامل مؤثر بر عملکرد مطلوب باغ‌های زیتون در سال جاری است.

سال‌آوری؛ پدیده‌ای طبیعی اما قابل مدیریت

محمدی با اشاره به پدیده سال‌آوری درختان زیتون گفت: سال‌آوری یک پدیده فیزیولوژیکی ذاتی درخت زیتون است که به صورت نوسان تولید بین دو سال متوالی بروز می‌کند و می‌تواند بر میزان محصول در سال‌های نیاور تأثیر مستقیم داشته باشد.

وی توضیح داد: درخت زیتون در سال آور انرژی زیادی را صرف تولید حجم بالای میوه می‌کند و در نتیجه ذخایر کربوهیدراتی ریشه و شاخه کاهش می‌یابد؛ بنابراین جوانه‌های سال بعد ممکن است به دلیل کمبود مواد غذایی، قدرت کافی برای تبدیل شدن به جوانه گل را نداشته باشند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به تأثیر تغییر اقلیم بر این روند تصریح کرد: در سال‌هایی که انتظار کاهش تولید به دلیل سال‌آوری وجود دارد، گاهی به دلیل تغییرات اقلیمی با افزایش محصول مواجه می‌شویم و از سوی دیگر، اقدامات مدیریتی مانند هرس اصولی توسط باغداران نیز موجب شده شدت پدیده سال‌آوری در استان کاهش پیدا کند.

۵۵ درصد زیتون گیلان برای روغن‌کشی

محمدی درباره نحوه مصرف محصول زیتون استان گفت: پیش‌بینی می‌شود حدود ۴۵ درصد محصول زیتون امسال به مصرف کنسروی و ۵۵ درصد آن به روغن‌کشی اختصاص پیدا کند.

وی افزود: توسعه تولید زیتون روغنی از محورهای مورد توجه سازمان جهاد کشاورزی گیلان است و بر اساس برنامه ابلاغی توسعه باغات، کشت ارقام روغنی در استان در اولویت قرار دارد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان ادامه داد: توسعه ارقام روغنی می‌تواند در مسیر خودکفایی کشور در تولید روغن و کاهش وابستگی به واردات نقش مؤثری داشته باشد.

قیمت روغن زیتون تابع تولید و هزینه‌های بخش کشاورزی است

محمدی در پاسخ به این پرسش که آیا میزان تولید زیتون در سال جاری می‌تواند بر بازار روغن زیتون و قیمت آن در ماه‌های آینده تأثیرگذار باشد، گفت: این موضوع به عملکرد کل کشور در تولید زیتون و همچنین میزان افزایش قیمت نهاده‌ها و سایر عوامل تولید بستگی دارد.

وی افزود: بنابراین نمی‌توان قیمت آینده روغن زیتون را تنها بر اساس میزان تولید استان گیلان پیش‌بینی کرد و مجموعه شرایط تولید در کشور و هزینه‌های مرتبط با تولید باید مورد توجه قرار گیرد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به برنامه‌های این سازمان برای کاهش شدت سال‌آوری و افزایش عملکرد باغات گفت: مجموعه‌ای از راهکارها برای تعدیل این چرخه وجود دارد که انتخاب ارقام مناسب یکی از مهم‌ترین آنهاست.

محمدی بیان کرد: سال‌آوری تا حد زیادی یک صفت وابسته به ژنتیک درخت است و در ارقام مختلف شدت آن متفاوت است؛ بنابراین ترویج و توسعه ارقام با شدت سال‌آوری پایین مانند آربیکن و کرونایکی در دستور کار قرار دارد.

وی ادامه داد: انجام هرس اصولی برای تنظیم رشد درخت، تغذیه مناسب و آبیاری دقیق و متناسب با نیاز درخت نیز از دیگر اقدامات مؤثر برای کنترل سال‌آوری و افزایش عملکرد باغات زیتون است.

اجرای عملیات اصلاحی در هزاران هکتار از باغات

محمدی با اشاره به اقدامات انجام شده برای مدیریت باغات زیتون اظهار کرد: برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک میان کارشناسان حوزه باغبانی و حفظ نباتات از جمله برنامه‌هایی است که با هدف افزایش آگاهی باغداران و کاهش خطرات ناشی از آفات و بیماری‌ها دنبال می‌شود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان افزود: در سال ۱۴۰۴ با ارائه توصیه‌های فنی و با همکاری و مشارکت باغداران، عملیات تغذیه در سطح ۶ هزار هکتار، هرس در سطح ۸ هزار و ۷۰۰ هکتار و اصلاح باغات آفت‌زده در سطح ۹ هزار و ۸۰۰ هکتار انجام شده است.

وی تأکید کرد: همکاری میان مدیریت باغبانی و مدیریت حفظ نباتات در این زمینه اهمیت زیادی دارد و آموزش باغداران درباره اصول هرس، تغذیه و مدیریت صحیح باغ می‌تواند در کاهش خسارت آفات و بیماری‌ها مؤثر باشد.

محمدی یکی دیگر از برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی گیلان را اصلاح باغات قدیمی زیتون عنوان کرد و گفت: اصلاح باغات قدیمی می‌تواند نقش مؤثری در افزایش عملکرد و کاهش خسارت ناشی از آفات داشته باشد.

کشت ارقام روغنی در اولویت توسعه باغات گیلان

وی افزود: یکی از اهداف مهم در اصلاح باغات، کاهش خسارت مگس میوه زیتون است و با اجرای عملیات اصلاحی و بهبود شرایط باغ می‌توان زمینه مدیریت بهتر آفات و افزایش بهره‌وری را فراهم کرد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان تصریح کرد: بر اساس برنامه توسعه باغات، زیتون و به‌ویژه توسعه کشت ارقام روغنی در استان از اولویت‌های بخش باغبانی است.

محمدی تصریح کرد: توسعه این محصول علاوه بر ایجاد ارزش افزوده برای باغداران، می‌تواند در تأمین نیاز کشور به روغن، کاهش واردات و حرکت به سمت خودکفایی در تولید روغن نقش داشته باشد.

وی گفت: استمرار آموزش، اصلاح باغات قدیمی، انتخاب ارقام مناسب، تغذیه و هرس اصولی، مدیریت آفات و توسعه ارقام روغنی مجموعه اقداماتی است که می‌تواند آینده تولید زیتون در گیلان را تقویت کند.

چشم‌انداز زیتون گیلان؛ افزایش بهره‌وری به جای توسعه

صرف سطح زیرکشت تجربه باغداران گیلانی نشان می‌دهد که افزایش تولید زیتون تنها به توسعه سطح زیرکشت وابسته نیست و بخش مهمی از مسیر آینده این محصول از افزایش بهره‌وری باغات موجود می‌گذرد.

اصلاح باغات قدیمی، استفاده از ارقام مناسب، تغذیه اصولی، مدیریت آب، هرس علمی و مقابله به‌موقع با آفات می‌تواند عملکرد درختان را افزایش دهد. در این میان، توسعه ارقام روغنی نیز می‌تواند زنجیره تولید زیتون در گیلان را از باغ تا صنایع روغن‌ کشی تقویت کند؛ مسیری که در صورت تداوم حمایت‌های فنی و مدیریتی، علاوه بر افزایش درآمد باغداران، می‌تواند سهم گیلان را در تأمین روغن مورد نیاز کشور افزایش دهد.