گیلانی‌ها؛ از میرزا کوچک تا جبهه‌های دفاع مقدس

خبرگزاری مهر، گروه استان ها- هما اکبری: مردم گیلان در طول تاریخ، همواره روحیه آزادگی، استقلال طلبی و ایستادگی در برابر بیگانگان را در فرهنگ و هویت خود حفظ کرده‌اند؛ روحیه‌ای که در نهضت جنگل و مبارزات میرزا کوچک خان جنگلی جلوه‌ای برجسته یافت و سال‌ها بعد، در دوران دفاع مقدس، در قامت جوانانی ظاهر شد که کیلومترها دورتر از خانه و خانواده، راهی جبهه‌های نبرد شدند.

با آغاز جنگ تحمیلی، فاصله جغرافیایی گیلان با مناطق عملیاتی نتوانست مانعی برای حضور مردم این استان در دفاع از کشور باشد. جوانان گیلانی، خانواده‌ها، نیروهای بسیجی و اقشار مختلف مردم، هر یک به شکلی در این حماسه ملی سهیم شدند؛ برخی با حضور مستقیم در جبهه‌ها و برخی دیگر با پشتیبانی و تأمین نیازهای رزمندگان.

در آن سال‌ها، بسیاری از خانواده‌های گیلانی با وجود نگرانی از سرنوشت فرزندان خود، آنان را راهی جبهه‌ها کردند و بخشی از مردم نیز با جمع‌آوری کمک‌های مردمی و پشتیبانی از جبهه‌ها، سهم خود را در دفاع از کشور ایفا کردند.

از میرزا کوچک تا رزمندگان گیلانی؛ یک روحیه تاریخی

کیومرث دولتی، پیشکسوت دوران دفاع مقدس، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به حضور جوانان گیلانی در جبهه‌ها اظهار کرد: مردم گیلان از همان روزهای پیروزی انقلاب اسلامی پیوند عمیقی با امام خمینی(ره) داشتند و زمانی که دشمن به کشور حمله کرد، جوانان این استان دفاع از ایران را وظیفه خود دانستند.

وی افزود: جوانان گیلانی با وجود فاصله جغرافیایی استان با مناطق عملیاتی، خود را از دفاع از کشور جدا نمی‌دانستند و با لبیک به فرمان امام خمینی(ره) راهی جبهه‌ها شدند.

پیشکسوت دوران دفاع مقدس با بیان اینکه نقش مردم گیلان تنها به حضور رزمندگان در جبهه محدود نمی‌شد، گفت: مردم در پشت جبهه نیز با جمع‌آوری کمک‌های مردمی و پشتیبانی از رزمندگان، بخشی از بار دفاع را بر دوش داشتند و خانواده‌ها نیز با وجود نگرانی و دشواری‌های ناشی از جنگ، فرزندان خود را برای دفاع از کشور همراهی کردند.

دولتی با اشاره به پیشینه تاریخی روحیه مبارزه در گیلان تصریح کرد: همان‌گونه که میرزا کوچک جنگلی با روحیه استقلال طلبی و مقابله با بیگانگان ایستادگی کرد، جوانان گیلانی نیز در دوران دفاع مقدس در برابر دشمن بعثی ایستادند.

وی ادامه داد: میراث تاریخی گیلان نشان می‌دهد که دفاع از سرزمین و ایستادگی در برابر بیگانگان، بخشی از هویت مبارزاتی مردم این دیار بوده و این روحیه در دوران دفاع مقدس نیز خود را نشان داد.

روایت یک رزمنده از سال‌های دفاع مقدس

دولتی با اشاره به سابقه حضور خود در جبهه‌های نبرد گفت: در سال‌های ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶ به عنوان بسیجی در جبهه‌ها حضور داشتم و پس از آن نیز تا سال ۱۳۶۸ به عنوان پاسدار رسمی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خدمت کردم.

وی افزود: در دوران دفاع مقدس جانباز شدم و در کنار فعالیت‌های نظامی، در عرصه‌های فرهنگی و هنری نیز فعالیت داشتم.

این پیشکسوت دوران دفاع مقدس با اشاره به خاطرات خود از همرزمانش بیان کرد: یکی از همرزمان من شهید یوسف عموزاده بود که تأثیر زیادی بر من گذاشت. از جمله خاطراتی که از او در ذهن دارم، حضورش در میادین اصلی شهر و خواندن نوحه «هرکه دارد هوس کرب و بلا بسم‌الله» بود؛ خاطراتی که نشان می‌دهد فضای معنوی و فرهنگی چه جایگاه مهمی در میان رزمندگان داشت.

«ولایت» در روایت رزمندگان از دفاع مقدس

دولتی با تأکید بر نقش باورهای دینی و اعتقادی رزمندگان در سال‌های جنگ اظهار کرد: شهدای دفاع مقدس با ایمان و فداکاری خود نشان دادند که حضور در میدان دفاع از کشور و آرمان‌های خود را آگاهانه انتخاب کرده بودند.

وی افزود: رزمندگان با اعتقاد به ولایت و پیروی از فرمان امام خمینی(ره)، در سخت‌ترین شرایط در میدان ماندند و از مسئولیت خود در قبال کشور و مردم عقب‌نشینی نکردند.

این پیشکسوت دوران دفاع مقدس ادامه داد: از نگاه من، میان دفاع مقدس و شرایطی که امروز کشور با آن مواجه است، پیوندهایی وجود دارد و یکی از این پیوندها، نقش وحدت و رهبری در حفظ انسجام جامعه است.

وی افزود: همان‌گونه که در دوران دفاع مقدس مردم با فرمان امام خمینی(ره) در صحنه حضور یافتند، امروز نیز به باور او، مردم با تکیه بر رهبری و احساس مسئولیت نسبت به کشور، در برابر تهدیدها و فشارها ایستادگی می‌کنند.

دولتی با اشاره به آنچه «دفاع مقدس سوم» می‌نامد، گفت: مردم در این دوره نیز با وجود تهدیدها و فشارهای اقتصادی، در میدان حضور داشته‌اند و این ایستادگی را ادامه همان مسیری می‌دانم که رزمندگان و مردم در سال‌های جنگ آغاز کردند.

وی تصریح کرد: در هر دو دوره، به باور من، ولایت و انسجام اجتماعی از عوامل مهمی بوده که مردم را در برابر مشکلات و تهدیدها به ایستادگی واداشته است.

هنر؛ حافظ روایت رزمندگان برای نسل آینده

پیشکسوت دوران دفاع مقدس با تأکید بر ضرورت ثبت خاطرات رزمندگان و شهدا گفت: امروز وظیفه ماست که خاطرات شهدا، جانبازان و رزمندگان را به نسل‌های آینده منتقل کنیم.

دولتی افزود: ساخت مستند، ثبت خاطرات پیشکسوتان و تولید آثار فرهنگی و هنری می‌تواند بخشی از واقعیت‌های آن دوران و فداکاری‌های مردم را برای نسل جوان روایت کند.

وی ادامه داد: همان‌گونه که نباید رشادت‌ها و فداکاری‌های دوران دفاع مقدس فراموش شود، روایت وقایع و تجربیات نسل‌های بعدی نیز باید ثبت و برای آیندگان حفظ شود.

روایت دفاع؛ میراثی برای فردای ایران

گیلان در طول تاریخ معاصر، روایت‌هایی متعددی از ایستادگی و مبارزه را در خود جای داده است؛ از نهضت جنگل و میرزا کوچک خان تا حضور گسترده جوانان این استان در جبهه‌های دفاع مقدس.

جوانانی که کیلومترها دورتر از خانه و خانواده، راهی مناطق عملیاتی شدند، بخشی از تاریخ دفاع از ایران را رقم زدند و خانواده‌های که پشت سر آنان ایستادند نیز سهمی ماندگار در این حماسه داشتند.

امروز، ثبت و روایت این تجربه تاریخی، تنها بازخوانی یک دوره از گذشته نیست؛ بلکه فرصتی برای انتقال خاطرات، تجربه‌ها و ارزش‌های آن نسل به آیندگان است. در این میان، رسانه‌ها، هنرمندان، خانواده‌های شهدا و پیشکسوتان دفاع مقدس می‌توانند نقش مهمی در حفظ و انتقال این میراث تاریخی ایفا کنند.