داده‌های یکپارچه؛ حلقه مفقوده گردشگری هوشمند در گستان

خبرگزاری مهر،گروه استانها: در حالی که سازمان جهانی گردشگری شعار سال ۲۰۲۶ را با محوریت دستورکار دیجیتال و هوش مصنوعی برای بازطراحی گردشگری نام‌گذاری کرده است، گلستان در تقاطع حساس میان سنت و مدرنیته قرار دارد،کارشناسان حوزه گردشگری هشدار می‌دهند خطای استراتژیک در این مسیر، تقلیل مفهوم بازطراحی به خرید چند نرم‌افزار است و بدون ایجاد یک معماری یکپارچه داده، هوش مصنوعی تنها یک ویترین نمایشی باقی خواهد ماند.

در همین رابطه معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی گلستان با اشاره به شعار رسمی روز جهانی گردشگری ۲۰۲۶ در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: شعار امسال با عنوان دستورکار دیجیتال و هوش مصنوعی برای بازطراحی گردشگری توسط سازمان جهانی گردشگری انتخاب شده است،این موضوع صرفاً به این معنی نیست که گردشگری باید از ChatGPT یا ابزارهای مشابه استفاده کند،اتفاقاً واژه بازطراحی مهم‌ترین قسمت شعار است.

یاسر قندهای افزود: سازمان جهانی گردشگری می‌گوید هوش مصنوعی در حال تغییر دادن نحوه انتخاب مقصد توسط گردشگران، شیوه فعالیت کسب‌ و کارها و حتی طراحی تجربه سفر است و در عین حال تأکید می‌کند که اگر این تحول مدیریت نشود، ممکن است گردشگران و منافع اقتصادی فقط به سمت تعداد محدودی از مقاصد و پلتفرم‌ها سوق پیدا کنند.

وی ادامه داد: بنابراین پیام شعار برای استان ما می‌تواند اینطور باشد

ما نباید فقط گردشگری موجود را دیجیتالی کنیم؛بلکه باید ببینیم با داده و هوش مصنوعی، چگونه می‌توانیم گردشگری گلستان را متفاوت طراحی کنیم.

گردشگری گلستان در انتظارِ بازطراحیِ داده‌محور

معاون گردشگری گلستان با اشاره به معنای بازطراحی گردشگری در شعار امسال گفت: به عنوان مثال می توان از تبلیغ عمومی به گلستان سفر کنید به پیشنهاد سفر شخصی‌سازی‌شده یا به جای معرفی جداگانه جاذبه‌ها به بسته سفر،از آمارهای پراکنده به حکمرانی هوشمند داده،از بازاریابی سنتی به بازاریابی داده‌محور و از مدیریت واکنشی به پیش‌بینی تقاضا استفاده کرد واین به معنای «بازطراحی» است.

وی مشکل اصلی در گردشگری هوشمند استان را نبود یک معماری یکپارچه داده گردشگری دانست و افزود: هنوز اطلاعاتی از جمله اقامت،حمل‌ونقل،جاذبه،راهنما، مراکز اقامتی، رستوران، رویداد، صنایع‌دستی، بازار، شکایات،رضایت گردشگر در یک سیستم هوشمند واحد به هم متصل نیستند.

معاون گردشگری گلستان خاطرنشان کرد: بنابراین مسئله اصلی گلستان فقط خرید نرم‌افزارهای هوش مصنوعی نیست بلکه اول باید داده استاندارد، قابل اعتماد و قابل اتصال داشته باشیم؛ بعد هوش مصنوعی روی آن سوار شود که البته این مشکل تنها مختص استان گلستان نیست.

قندهاری در پاسخ به این پرسش که هوش مصنوعی چقدر می‌تواند گردشگری گلستان را متحول کند،گفت: ظرفیت تحول بسیار بالاست، اما مشروط به اینکه از ابزار به زیرساخت مدیریتی تبدیل شود، در واقع

گلستان برای این کار دارای مزیت های فراوانی از جمله تنوع طبیعی و اقلیمی، گردشگری روستایی و بوم‌گردی، میراث فرهنگی، صنایع‌دستی، ظرفیت‌های کشاورزی و غذایی و امکان طراحی مسیرهای ترکیبی است.

وی ادامه داد: حتی رویکرد فعلی سازمان جهانی گردشگری در برنامه بهترین روستاهای گردشگری بر دیجیتال‌سازی، نوآوری، توسعه زنجیره ارزش، اتصال زیرساخت‌ها و مشارکت جامعه محلی تأکید دارد.

پیمایشِ استانی؛ مقدمه‌ی بازطراحی در گردشگریِ گلستان

معاون گردشگری گلستان ظرفیت کاربرد هوش مصنوعی در استان را در حوزه های بازاریابی هوشمند، پیش‌بینی تقاضا،مدیریت مراکز اقامتی،مدیریت مقصد، تولید محتوای چند زبانه و آمار و تصمیم‌گیری عنوان کرد و با اشاره به زیرساخت های لازم برای گردشگری هوشمند در استان گفت: برای استقرار کامل گردشگری هوشمند، لازم است که تلاش بیشتری داشته باشیم با این وجود گلستان دارای زیرساخت‌هایی از جمله اینترنت و تلفن همراه،کسب‌وکارهای آنلاین،سامانه‌های اداری و مجوزداده‌های اقامتی،داده‌های تردد و ستاد سفر،وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های معرفی و رزرو،کسب‌وکارهای فعال گردشگری، ظرفیت نیروی انسانی جوان و آموزش‌پذیر است.

قندهاری در پاسخ به این پرسش که آیا آماری درباره استفاده از سیستم‌های هوشمند در بوم‌گردی‌های استان در دست دارید،گفت: در حال حاضر آمار رسمی و قابل استنادی که درصد یا تعداد بوم‌گردی‌های مجهز به سیستم‌های هوشمند را نشان دهد، نداریم، در واقع در حال حاضر شاخص رسمی برای سنجش سطح هوشمندسازی اقامتگاه‌های بوم‌گردی استان وجود ندارد و یکی از اقدامات ضروری، ایجاد همین شاخص و انجام یک پیمایش استانی برای تعیین سطح آمادگی دیجیتال واحدهاست.

وی با بیان اینکه در استان هنوز یک پلتفرم جامع که انجمن‌های اقامتی، دفاتر، راهنمایان، بوم‌گردی، حمل‌ونقل، پذیرایی، صنایع‌دستی و سایر ذی‌نفعان را در یک اکوسیستم به هم متصل کند وجود ندارد،گفت: باید بین اپ معرفی، رزرو گردشگری و پلتفرم حکمرانی اکوسیستم گردشگری تفاوت قائل شویم،نمونه‌هایی از اپ‌ها و وب‌سایت‌های گردشگری گلستان وجود دارند و امکاناتی مانند نقشه گردشگری، جاذبه‌ها، مراکز اقامتی، رستوران‌ها و مسیریابی ارائه می کند،اپ نگارستان نیز که توسط اداره کل طراحی و رونمایی شد اما نیاز به به روز رسانی دارد.

به گفته معاون گردشگری گلستان، استفاده از هوش مصنوعی در گردشگری استان می‌تواند با شخصی‌سازی بازاریابی، مدیریت هوشمند رزروها و تحلیل دقیق داده‌ها، تجربه‌ی سفر را بهبود بخشیده و ظرفیت‌های پنهان استان را شناسایی کند اما این فناوری با ریسک‌هایی نظیر تهدید امنیت حریم خصوصی، احتمال کاهش برخی مشاغل سنتی، وابستگی به پلتفرم‌های جهانی و خطر یکسان‌سازی هویت فرهنگی مقصدها روبروست.

قندهاری افزود: اگر هوش مصنوعی برخی مشاغل را حذف یا محدود کند، باید به‌جای کنارگذاشتن نیروی انسانی، با آموزش و بازآموزی، آن‌ها را به سمت وظایف تخصصی‌تر و ارزش‌آفرین‌تر هدایت کرد.

وی خاطر نشان کرد: در هفته گردشگری و جشنواره اقوام، دو کارگاه با عنوان هوش مصنوعی و کاربردهای آن در گردشگری برگزار شد و دو کارگاه آموزشی دیگر نیز در هفته گردشگری پیش رو برنامه ریزی و برگزار خواهد شد.

آنچه از تحلیلِ وضعیت کنونی گردشگری گلستان برمی‌آید، این است که هوشمندسازی یک پروژه فناورانه نیست، بلکه یک پروژه مدیریتی است. هوش مصنوعی اگر در خدمت یک معماری یکپارچه قرار گیرد، می‌تواند ظرفیت‌های نهفته گردشگری گلستان را به پیشران اصلی اقتصاد استان تبدیل کند؛ در غیر این صورت، این فناوری تنها به شکاف میان مقصدها و پلتفرم‌های بزرگ دامن خواهد زد.