خانه تاریخی زرواس در محله باقرآباد رشت، یادآور تاریخ حضور مهاجران قفقاز است که به رشت مهاجرت کردند؛ این بنای تاریخی در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی استان گیلان از واگذاری 15 بنای تاریخی استان گیلان جهت سرمایه گذاری، مرمت و احیاء به بخش خصوصی و دولتی خبر داد و گفت: در استان گیلان 220 بنای تاریخی ثبت شده در اختیار دستگاه‌های اجرایی داریم که نیازمند مرمت، احیاء و ساماندهی هستند.

عمارت کوچصفهانی معروف به کریم اُف در بازارچه قدیم سبزه میدان رشت قرار دارد. این بنا با آجرچینی های زیبایش، معماری اوایل دوره پهلوی را روایت می کند اما تاکنون ثبت ملی نشده، بخش باقیمانده عمارت در تملک مالکین متفاوتی است که در آن زندگی می کنند.

عمارت های تاریخی لنگرود همچون منجم باشی، دریابیگی، هدایتی، نیکوکار و این آخری عمارت مدیری، یکی پس از دیگری به عمد تخریب می شوند و چشم انتظار تحقق وعده بازآفرینی و ساختن مشابه آن هستیم.

بقعه «سید محمد یمنی» در روستای «لیچاه» در توابع شهرستان لشت نشا، یک بنای تاریخی با معماری بومی است و بر دیواره گچی آن میراثی از نگارگری دوره قاجار نقش بسته است. متاسفانه این نقاشی های مذهبی ملهم از حوادث کربلا دچار آسیب جدی شده است.

دبیرستان دخترانه «فروغ» رشت به عنوان قدیمی‌ترین مدرسه تاریخی کشور سال 1384 ثبت ملی شده ولی سال‌هاست متروک و رها شده است. به مناسبت 120 سالگی این مدرسه، دانش‌آموختگان فروغ گردهم آمده و خواستار توجه مسئولان به این مدرسه هستند.

در زلزله 31 خرداد گیلان، عمایت بلدیه رشت آسیب دید و برج ساعت عمارت افتاد. دو سال بعد درست در 31خرداد، برج بلدیه با اسکلت فلزی مقاوم شد و با ساعت‌های جدید بازگشت.

در گذشته بناهای مذهبی گیلان معماری بومی داشت اما در سال‌های اخیر گاهی به نام نوسازی، اصل بنا تخریب شده، معدود بناهای باقیمانده در صورت ثبت در فهرست آثار ملی حفظ شده ولی گاهی مرمت جدی گرفته نمی‌شود.

20 اردیبهشت، سالروز درگذشت معمار سنتی ماسوله استاد نعمت اله معصومی است. ایستایی خانه‌ها و منظر شهری ماسوله مدیون تلاش های اوست. خانه او با نام «خانه معمار» ثبت ملی شده و روایت عجیبی از تلاش استاد برای حفاظت از خانه های ماسوله را در خود نهفته دارد.

خانه تاریخی نصرتیان در محله راه پشته لنگرود، طی دو فاز مرمت شده و به عنوان ساختمان اداری میراث فرهنگی شهرستان لنگرود کاربری دارد.