دیار علویان کلکسیونی از وحدت؛ نمایش «امت احمد» در مازندران

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: وحدت برای امت اسلامی یک واژه تزئینی و محدود به تقویم مناسبت‌ها نیست؛ یک ضرورت تاریخی و اجتماعی است. هرجا جامعه اسلامی توانسته بر مشترکات خود تکیه کند، از دل تهدیدها و بحران‌ها با قدرت بیشتری عبور کرده و هرجا اختلاف و تفرقه جای همدلی را گرفته، زمینه برای آسیب‌پذیری بیشتر فراهم شده است.

در روزهایی که جهان اسلام بیش از همیشه نیازمند انسجام و همگرایی است، مازندران نیز شاهد جلوه‌هایی از همین وحدت مردمی است؛ از اجتماعات و آیین‌های هفته وحدت گرفته تا برنامه‌های فرهنگی و هنری که تلاش می‌کنند سیره پیامبر اکرم(ص) را از متن کتاب‌ها و تریبون‌ها به متن زندگی مردم بیاورند.

در این میان، رویداد ملی تئاتر میدانی «امت احمد» با یک ایده روشن وارد میدان شده است؛ روایت وحدت با زبان هنر و در میان مردم.

این رویداد از یکم تا هشتم شهریورماه ۱۴۰۵ همزمان با هفته وحدت در ۱۵ استان کشور برپا است و بیش از ۱۰۰ اجرای میدانی برای آن پیش‌بینی شده است و مازندران نیز با پنج اجرای پرده‌خوانی در شهرهای بهشهر، چمستان، ساری، فریدونکنار و آمل در این رویداد ملی حضور دارد.

مرشد جواد آقاپور، هنرمند آملی، در این پنج شهر به اجرای پرده‌خوانی با محوریت هفته وحدت و سیره پیامبر اکرم(ص) می‌پردازد؛ پنج مجلس که قرار است بخشی از یک روایت بزرگ‌تر باشند؛ روایتی درباره امتی که نقطه اتصالش محبت به رسول خدا(ص) و باور به مشترکات اسلامی است.

وقتی خیابان، تریبون وحدت می‌شود

مهدی معصومی مدیر حوزه هنری مازندران در گفت وگو با خبرنگار مهر می گوید: شاید مهم‌ترین ویژگی «امت احمد» در انتخاب فضای اجرا باشد. تئاتر میدانی برخلاف اجرای صحنه‌ای، منتظر نمی‌ماند تا مخاطب به سالن بیاید؛ خودش به سراغ مردم می‌رود.

وی افزود: خیابان، میدان، فضای عمومی شهر و محل اجتماع مردم، در این شیوه به صحنه تبدیل می‌شود و همین مسئله باعث می‌شود هنر از مخاطب محدود و تخصصی فاصله بگیرد.

وی گفت: یک خانواده که برای خرید یا تردد از خیابان عبور می‌کند، جوانی که در فضای شهری حضور دارد یا کودکی که همراه والدین خود به یک برنامه فرهنگی آمده است، می‌تواند در برابر اجرای پرده‌خوانی قرار گیرد و با روایتی درباره پیامبر اکرم(ص) و مفهوم وحدت مواجه شود.

معصومی تاکید کرد: این ویژگی برای برنامه‌های مرتبط با موضوعات دینی و اجتماعی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا پیام وحدت زمانی می‌تواند در جامعه اثرگذار باشد که از حالت رسمی و مناسبتی خارج شود و با زندگی روزمره مردم پیوند بخورد.

وی گفت: «امت احمد» نیز تلاش دارد همین اتفاق را رقم بزند؛ تبدیل خیابان به محل گفت‌وگوی فرهنگی و تبدیل هنر به زبانی برای بازخوانی یک مفهوم بنیادین.

پنج شهر؛ یک پیام

در مازندران، این پیام قرار است در پنج نقطه از استان بازتاب پیدا کند؛ بهشهر، چمستان، ساری، فریدونکنار و آمل. انتخاب این شهرها تنها به معنای توزیع جغرافیایی اجراها نیست؛ بلکه نشان می‌دهد برنامه قرار است از مرکز استان فراتر برود و با مخاطبان شهرهای مختلف ارتباط برقرار کند.

در آمل، شهری که مرشد جواد آقاپور نیز از هنرمندان آن است، هنر پرده‌خوانی پیوندی مستقیم با ظرفیت‌های بومی پیدا می‌کند. در ساری به عنوان مرکز استان، اجرای برنامه می‌تواند در معرض مخاطبان گسترده‌تری قرار گیرد و در شهرهایی مانند بهشهر، چمستان و فریدونکنار نیز بخشی از جامعه محلی مخاطب این روایت خواهد بود.

این گستردگی می‌تواند به ایجاد یک فضای فرهنگی مشترک در استان کمک کند؛ فضایی که در آن یک پیام واحد با زبان هنر در نقاط مختلف بازگو می‌شود.

مدیر حوزه هنری مازندران تصریح کرد::از سوی دیگر، انتخاب پرده‌خوانی برای این برنامه نیز معنای خاص خود را دارد. پرده‌خوانی یکی از شیوه‌های قدیمی روایتگری در فرهنگ ایرانی است که در آن راوی با استفاده از تصاویر و روایت شفاهی، داستان‌های تاریخی، حماسی و مذهبی را برای مردم بازگو می‌کرد.

اکنون این هنر سنتی در «امت احمد» با یک موضوع معاصر و مورد نیاز جامعه پیوند خورده است: وحدت.

وحدت؛ میراث پیامبر (ص) و نیاز امروز

حسین جلاهی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران و عضو هیئت امنای مدرسه علمیه تخصصی الزهرا(س) ساری، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، وحدت را از مهم‌ترین پایه‌های اقتدار امت اسلامی دانست.

وی در گفت وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: وحدت اسلامی یک مسئله مقطعی نیست و ریشه در آموزه‌های بنیادین اسلام دارد. مسلمانان هر اندازه بتوانند بر مشترکات خود تکیه کنند، ظرفیت بیشتری برای مقابله با تهدیدها و حل مشکلات خواهند داشت.

جلاهی افزود: دشمنان امت اسلامی به خوبی از اهمیت وحدت آگاه هستند و یکی از شیوه‌های همیشگی برای تضعیف جوامع اسلامی، ایجاد اختلاف و برجسته کردن نقاط افتراق میان مسلمانان بوده است.

وی تصریح کرد: وحدت به معنای انکار تفاوت‌ها نیست، بلکه به این معناست که اختلافات فرعی نباید مانع توجه مسلمانان به اصول و مشترکات اساسی شود.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران ادامه داد: قرآن کریم و محبت به پیامبر اکرم(ص) از مهم‌ترین محورهایی است که می‌تواند مسلمانان را در کنار یکدیگر قرار دهد و زمینه همگرایی را تقویت کند.

جلاهی خاطرنشان کرد: اگر مفهوم وحدت تنها در سخنرانی‌ها باقی بماند، نمی‌تواند به فرهنگ عمومی تبدیل شود؛ بنابراین باید از ظرفیت رسانه، آموزش، هنر و فعالیت‌های اجتماعی برای انتقال آن به نسل جوان استفاده کرد.

وحدت باید دیده و تجربه شود

یک کارشناس مذهبی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با تأکید بر ضرورت تبدیل وحدت از یک شعار به یک رفتار اجتماعی اظهار کرد: جامعه امروز برای پذیرش مفاهیم فرهنگی و دینی، نیازمند زبان‌های متنوع است و هنر یکی از مؤثرترین این زبان‌ها به شمار می‌رود.

حجت‌الاسلام علی زمانیان افزود: وقتی سیره پیامبر اکرم(ص) در قالب نمایش، نقالی یا پرده‌خوانی برای مردم روایت می‌شود، مخاطب با یک مفهوم صرفاً نظری مواجه نیست؛ بلکه داستان و تصویر باعث می‌شود موضوع برای او ملموس‌تر شود.

این کارشناس مذهبی با بیان اینکه سیره نبوی ظرفیت‌های فراوانی برای بازخوانی در جامعه امروز دارد، تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) در مسیر شکل‌دهی جامعه اسلامی بر برادری و پیوند میان افراد و گروه‌های مختلف تأکید داشتند و این میراث امروز نیز می‌تواند مبنای تقویت همدلی اجتماعی قرار گیرد.

وی گفت: وحدت زمانی ماندگار می‌شود که در رفتار اجتماعی، تحمل اختلاف نظر، احترام به دیگران، پرهیز از تفرقه و توجه به منافع عمومی دیده شود.

این کارشناس مذهبی ادامه داد: رویدادهای فرهنگی مانند «امت احمد» می‌توانند با استفاده از زبان هنر، نسل جوان را با این مفاهیم آشنا کنند و نشان دهند که وحدت یک مفهوم تاریخی نیست، بلکه یک نیاز دائمی جامعه اسلامی است.

هنر؛ سرباز فرهنگی در میدان جامعه

«امت احمد» به همت حوزه هنری انقلاب اسلامی و با مشارکت سازمان تبلیغات اسلامی و به دبیری هادی کیانی برگزار می‌شود. این رویداد در قالب‌های مختلفی همچون نمایش خیابانی، پرفورمنس، پرده‌خوانی و نقالی طراحی شده است و بیش از ۱۰۰ اجرای میدانی در ۱۵ استان کشور برای آن پیش‌بینی شده است.

تنوع قالب‌های نمایشی در این رویداد یک پیام مشخص دارد: برای رساندن یک مفهوم به جامعه، نمی‌توان تنها به یک زبان اکتفا کرد. نسل‌های مختلف، ارتباط متفاوتی با هنر دارند. برخی با نقالی و روایت سنتی ارتباط برقرار می‌کنند، برخی با نمایش خیابانی و گروهی دیگر با پرفورمنس و فرم‌های جدید نمایشی.

این تنوع می‌تواند کمک کند پیام اصلی رویداد، یعنی بازخوانی سیره پیامبر اکرم(ص) و تقویت فرهنگ وحدت، مخاطبان بیشتری پیدا کند. در مازندران اما پرده‌خوانی در مرکز توجه قرار گرفته است؛ انتخابی که علاوه بر کارکرد فرهنگی، به حفظ و بازخوانی یکی از هنرهای سنتی ایران نیز کمک می‌کند.

از سوگ و خونخواهی تا همبستگی

خیابان‌های مازندران در روزها و شب‌های اخیر جلوه‌هایی از حضور مردمی را تجربه کرده‌اند که در کنار یکدیگر، بر باورهای مشترک خود تأکید دارند. در این میان، سوگ و خونخواهی رهبر شهید نیز به عنوان بخشی از احساسات عمومی جامعه، در کنار پیام وحدت و انسجام قرار گرفته است.

اما آنچه این اجتماعات را به یک پیام گسترده‌تر پیوند می‌دهد، مفهوم «امت» است؛ امتی که خود را در برابر تهدیدها تنها نمی‌بیند و تلاش می‌کند از دل همدلی و همگرایی، قدرت اجتماعی خود را حفظ کند.

در چنین فضایی، هنر می‌تواند روایت این احساس جمعی را به نسل‌های آینده منتقل کند. نمایش و پرده‌خوانی، حافظه تاریخی جامعه را به زبان تصویر و روایت بازگو می‌کنند و می‌توانند بخشی از تجربه اجتماعی یک دوره را ثبت کنند.

«امت احمد» نیز از همین زاویه قابل توجه است؛ رویدادی که می‌خواهد سیره پیامبر(ص) را به عنوان محور وحدت، در فضای عمومی شهرها بازخوانی کند.

مازندران در هفته وحدت میزبان پنج مجلس پرده‌خوانی خواهد بود؛ پنج اجرا در پنج شهر، اما با یک پیام مشترک. بهشهر، چمستان، ساری، فریدونکنار و آمل قرار است میزبان روایت‌هایی باشند که از سیره پیامبر اکرم(ص)، برادری و وحدت اسلامی سخن می‌گویند.

خیابان‌هایی که روایت وحدت می‌کنند

حالا خیابان‌های مازندران در روزها و شب‌های هفته وحدت، میزبان روایت دیگری نیز خواهند بود؛ روایتی که از دل هنر می‌آید و به سیره پیامبر رحمت(ص) بازمی‌گردد.

مازندران در این روزها تنها میزبان یک رویداد نمایشی نیست؛ بخشی از یک جریان ملی است که تلاش دارد با زبان هنر، روایت وحدت را بازخوانی کند.

روایتی که از پیامبر اکرم(ص) آغاز می‌شود و به امروز می‌رسد؛ به خیابان‌هایی که مردمانش در کنار یکدیگر ایستاده‌اند، به سوگ رهبر شهید خود نشسته‌اند و خونخواهی را در کنار همبستگی و انسجام فریاد می‌زنند.